Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

jyotiṣmatīpurīsaṃsthaḥ śrīrevāsnānamācaran | tasya śuśrūṣaṇaṃ cakre lakṣmaṇo'pi tadājñayā

Résidant dans la cité de Jyotiṣmatī, il accomplissait régulièrement les rites bénis du bain dans la Revā. Sur son ordre, Lakṣmaṇa aussi le servait avec dévouement.

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थःsituated in the city Jyotiṣmatī
ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मती (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक) + संस्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (ज्योतिष्मतीपुर्याम् संस्थः = ‘situated in Jyotiṣmatī city’)
श्रीरेवास्नानम्the revered bath in the Revā
श्रीरेवास्नानम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + रेवास्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमत् रेवास्नानम्)
आचरन्performing
आचरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग: आ-; ‘practising/performing’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
शुश्रूषणम्service/attendance
शुश्रूषणम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootशुश्रूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रेdid/performed
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
तदाज्ञयाby his command
तदाज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य आज्ञया)

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha: Jyotiṣmatīpurī Revā-ghāṭa

Type: ghat/kshetra

Scene: Rāma residing in Jyotiṣmatī performs regular Revā bathing; Lakṣmaṇa stands nearby in attentive service, holding garments/water-pot, embodying disciplined companionship.

J
Jyotiṣmatī (city)
R
Revā (Narmadā)
R
Rāma (implied)
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Pilgrimage is lived through daily discipline: repeated river-bathing and humble service support sustained spiritual practice.

The Revā (Narmadā) near Jyotiṣmatī, presented as a setting for sacred bathing and austerity.

Revā-snān (bathing in the Narmadā) and śuśrūṣā (attentive service) are highlighted.