Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मातृतीर्थमनुत्तमम् । सङ्गमस्य समीपस्थं नर्मदादक्षिणे तटे

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra mātṛtīrthamanuttamam | saṅgamasya samīpasthaṃ narmadādakṣiṇe taṭe

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Ensuite, ô seigneur des rois, qu’on se rende au Mātṛtīrtha sans égal, proche du saṅgama, sur la rive méridionale de la Narmadā.

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen
ततः:
Desha-Kala (Temporal sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/अनन्तरबोधक-अव्यय (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
मातृतीर्थम्the Mātr̥-tīrtha (pilgrimage spot)
मातृतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मातॄणां तीर्थम्)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (मातृतीर्थम्)
सङ्गमस्यof the confluence
सङ्गमस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
समीपस्थम्situated near
समीपस्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमीप + स्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष (समीपे स्थितम्) विशेषण (मातृतीर्थम्)
नर्मदायाःof the Narmadā
नर्मदायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (तटे)
तटेbank
तटे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Mātṛtīrtha

Type: sangam

Listener: Rājendra (king)

Scene: A kingly pilgrim with attendants approaches a confluence on the Narmadā’s southern bank; a small shrine/altar to the Mothers stands near the water; sage Mārkaṇḍeya gestures as guide.

M
Mārkaṇḍeya
M
Mātṛtīrtha
S
Saṅgama (confluence)
N
Narmadā

FAQs

Pilgrimage is mapped as a dharmic journey—moving from one sanctified site to the next under scriptural guidance.

Mātṛtīrtha near a saṅgama on the Narmadā’s southern bank.

The prescription here is the act of going (gacchet) to the tīrtha as part of tīrtha-yātrā.