Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 113

Devanagari script

भानुमत्या तथा भर्तुः पिण्डनिर्वपणं कृतम् । अनिन्द्या भोजिता विप्रा दम्भवार्द्धुष्यवर्जिताः

Transliteration

bhānumatyā tathā bhartuḥ piṇḍanirvapaṇaṃ kṛtam | anindyā bhojitā viprā dambhavārddhuṣyavarjitāḥ

Translation

Bhānumatī, de même, accomplit l’offrande des piṇḍas pour son époux. Des brāhmaṇas irréprochables furent nourris, exempts d’ostentation et d’orgueil.

Word by Word

• भानुमत्या: by Bhānumatī
• भानुमत्या: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भानुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन

• तथा: thus, likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• भर्तुः: of (her) husband
• भर्तुः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• पिण्डनिर्वपणम्: the offering of piṇḍas
• पिण्डनिर्वपणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + निर्वपण (प्रातिपदिक; √वप्/वप् ‘to strew/offer’ with निर्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: was done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः

• अनिन्द्याः: blameless
• अनिन्द्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनिन्द्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्राः)

• भोजिताः: were fed
• भोजिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘भोजित’ = ‘fed/caused to eat’

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दम्भवार्द्धुष्यवर्जिताः: free from hypocrisy and greed
• दम्भवार्द्धुष्यवर्जिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दम्भ (प्रातिपदिक) + वार्द्धुष्य (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त, क्त; √वृज्/वर्ज् ‘to avoid’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्राः); ‘दम्भ-वार्द्धुष्ययोः वर्जिताः’

Speaker

Īśvara (Śiva), in dialogue context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha (contextual)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Bhānumatī offers piṇḍas for her husband; seated brāhmaṇas are respectfully fed; the atmosphere is restrained, humble, and free of royal ostentation.

Characters & Entities

• Bhānumatī
• Śrāddha
• Vipra
• Piṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha is sanctified by humility and ethical conduct; feeding worthy guests without show is part of true dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The rites occur within the Cakratīrtha-centered narrative of Revā-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍa-offering for the departed and feeding brāhmaṇas as an integral component of śrāddha.