Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

हाहा कष्टं कृतं तेन येनाहं घातितोऽधुना । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता पापबुद्धेर्ममोपरि

hāhā kaṣṭaṃ kṛtaṃ tena yenāhaṃ ghātito'dhunā | kasyaiṣā durmatirjātā pāpabuddhermamopari

«Hélas, hélas ! Un acte douloureux a été commis par celui par qui je suis maintenant abattu. De qui donc est née cette intention mauvaise—de quel esprit pécheur—tourné contre moi ?»

हाहाalas!
हाहा:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहाहा (अव्यय/निपात)
Formउद्गार/विस्मयादि-निपात (interjection)
कष्टम्a misfortune; trouble
कष्टम्:
Karma/Predicate nominal (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter, nominative/accusative sg.)
कृतम्done; committed
कृतम्:
Karma/Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थं (past passive participle: 'done')
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)
येनby whom
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental sg.)
अहम्me; I
अहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun, nominative sg.)
घातितःwas killed/struck down
घातितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootघातय् (णिच्) ← हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (past passive participle: 'caused to be killed/struck')
अधुनाnow
अधुना:
Adverbial (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कस्यof whom?
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive sg.)
एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (fem. nominative sg.)
दुर्मतिःevil intention; wicked thought
दुर्मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—दुर् + मतिः (upapada/tatpurusha: 'bad-mindedness')
जाताhas arisen
जाता:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भावे कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'उत्पन्ना' (born/arisen)
पापबुद्धेःof the sinful-minded one
पापबुद्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपापबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; समासः—पापा बुद्धिः (कर्मधारय: 'sinful intellect')
ममof me; my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive sg.)
उपरिupon; against
उपरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/संबन्धबोधक (postposition/adverb)

Ṛkṣaśṛṅga (the injured sage)

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-belt (contextual)

Type: kshetra

Scene: A wounded ascetic/brāhmaṇa’s lament in a forest-edge near a sacred river; the atmosphere is heavy with remorse, the body fallen or struck, eyes lifted in anguish.

Ṛkṣaśṛṅga

FAQs

Harming the harmless is a dharmic disaster; the verse underscores the moral weight of intention and the tragedy of misdirected violence.

No tīrtha is named in this lament; it belongs to the Revā Khaṇḍa narrative frame.

None.