Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

यस्तत्र कुरुते स्नानं विधियुक्तो जितेन्द्रियः । तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः

yastatra kurute snānaṃ vidhiyukto jitendriyaḥ | tilamiśreṇa toyena tarpayetpitṛdevatāḥ

Quiconque s’y baigne selon le rite prescrit, maître de ses sens, doit offrir le tarpaṇa aux Pitṛs et aux divinités avec de l’eau mêlée de sésame.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
विधियुक्तःfollowing the prescribed rule
विधियुक्तः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootविधियुक्त (प्रातिपदिक) < विधि + युक्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्—‘विधिना युक्तः’ (endowed with proper procedure)
जितेन्द्रियःone who has conquered his senses
जितेन्द्रियः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय (प्रातिपदिक) < जित (कृदन्त) + इन्द्रिय
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः’
तिलमिश्रेणmixed with sesame
तिलमिश्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतिलमिश्र (प्रातिपदिक) < तिल + मिश्र
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; विशेषणम्—तोयेन
तोयेनwith water
तोयेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
तर्पयेत्should satisfy/offer (libations to)
तर्पयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; causative sense in usage ‘to satisfy/offer libations’
पितृदेवताःthe ancestral deities (pitṛs)
पितृदेवताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृदेवता (प्रातिपदिक) < पितृ + देवता
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), बहुवचनम्; ‘पितॄणां देवताः’/‘पितृदेवतारूपाः’

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha: Rudrakuṇḍa / Revā-tīrtha (implied)

Type: kund

Listener: General instruction (addressed within king-directed discourse)

Scene: A pilgrim, freshly bathed, stands facing the river/kuṇḍa, offering sesame-mixed water through cupped hands; subtle presence of pitṛs receiving; nearby a small shrine with lamps for devas.

P
Pitṛs
D
Devatās
T
Tila (sesame)

FAQs

Tīrtha-sevā is completed by disciplined conduct and Pitṛ-devatā worship, harmonizing personal purity with ancestral duty.

The ‘there’ refers to the praised tīrtha in this chapter—Śūlabheda and its associated sacred waters in Revā Khaṇḍa.

Snāna (ritual bath) followed by tarpaṇa using water mixed with tila (sesame).