Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

युधिष्ठिर उवाच । दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ । विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम

yudhiṣṭhira uvāca | dārukeṇa kathaṃ tāta tapaścīrṇaṃ purānagha | vidhānaṃ śrotumicchāmi tvatsakāśāddvijottama

Yudhiṣṭhira dit : «Comment, vénérable père—ô ancien sans tache—Dāruka accomplit-il jadis l’austérité ? Je désire entendre de toi la règle et le rite, ô meilleur des deux-fois-nés».

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दारुकेणby Dāruka
दारुकेण:
Karana/Agent (Instrument/agent in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootदारुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb) ‘how’
तातO dear one/father
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; स्नेहसम्बोधन
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘austerity’ (कर्मपदेन सह)
चीर्णम्performed/practised
चीर्णम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootचीर् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपः)
पुराformerly
पुरा:
Sambandha (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb) ‘formerly’
अनघO sinless one
अनघ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-सम्बोधन (sinless one)
विधानम्procedure/ordinance
विधानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive); ‘to hear’
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
त्वत्सकाशात्from you/from your presence
त्वत्सकाशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्वत्-सकाश (प्रातिपदिक; त्वद् + सकाश)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (त्वत्तः सकाशात् = from your presence)
द्विजोत्तमO best of the twice-born (brāhmaṇa)
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमः)

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Dārutīrtha

Type: ghat

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: Yudhiṣṭhira respectfully questions an aged sage (Mārkaṇḍeya), hands folded; the river tīrtha lies nearby, indicating the inquiry is prompted by place and legend.

Y
Yudhiṣṭhira
D
Dāruka
M
Mārkaṇḍeya (implied addressee)

FAQs

Dharma is to be learned through humble inquiry—seeking not only stories but the correct method (vidhāna) behind spiritual attainment.

The verse points toward Dārutīrtha indirectly through Dāruka’s tapas, but does not name the site explicitly here.

A request to hear the vidhāna (proper procedure) of Dāruka’s tapas; the actual prescription follows in subsequent verses.