Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

akrūreśvaratīrthe ca sārdhaṃ tīrthaśataṃ sthitam | vimaleśvaratīrthe tu revāsāgarasaṅgame | daśāyutāni tīrthānāṃ sādhikānyabravīnmuniḥ

À l’Akrūreśvara-tīrtha sont établis cent tīrtha et une moitié. Mais au Vimaleśvara-tīrtha, au confluent de la Revā et de l’océan, le sage déclara qu’il y a dix mille tīrtha, et davantage encore.

अक्रूरेश्वरतीर्थेat Akrūreśvara-tīrtha
अक्रूरेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअक्रूर + ईश्वर + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (अक्रूरस्य ईश्वरः, तस्य तीर्थम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सार्धम्together with / plus
सार्धम्:
Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-अव्यय (together with; plus)
तीर्थशतम्a hundred tīrthas
तीर्थशतम्:
Karta (Subject/predicate count/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (तीर्थाणां शतम्)
स्थितम्is situated
स्थितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अस्त्यर्थे
विमलेश्वरतीर्थेat Vimaleśvara-tīrtha
विमलेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविमल + ईश्वर + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (विमलस्य ईश्वरः, तस्य तीर्थम्)
तुbut / indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
रेवासागरसङ्गमेat the confluence of Revā and the ocean
रेवासागरसङ्गमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरेवा + सागर + सङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (रेवायाः सागरस्य च सङ्गमः)
दशायुतानिten ayutas (100,000)
दशायुतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदश + अयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समास (ten ayutas = one hundred thousand)
तीर्थानाम्of tīrthas
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
साधिकानिadditional / exceeding
साधिकानि:
Visheshana (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; दशायुतानि इति पदस्य विशेषणम् (exceeding/plus)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Bhārgava (implied) / ‘the sage’ (muni) as stated

Tirtha: Akrūreśvara-tīrtha; Vimaleśvara-tīrtha (Revā–Sāgara-saṅgama)

Type: sangam

Listener: sages/brāhmaṇas in frame narrative

Scene: A dramatic estuary where the Revā’s waters meet the sea; two prominent Śiva shrines—Akrūreśvara inland on the bank and Vimaleśvara near the confluence—surrounded by countless small tīrtha markers; pilgrims bathe as waves and river currents mingle.

A
Akrūreśvara-tīrtha
V
Vimaleśvara-tīrtha
R
Revā
S
Sāgara (ocean)
S
Saṅgama
T
Tīrtha

FAQs

Certain nodes—especially river–ocean confluences—are portrayed as exceptionally potent sacred geographies with multiplied tīrtha-presence.

Akrūreśvara-tīrtha and especially Vimaleśvara-tīrtha at the Revā–ocean confluence.

No explicit rite is given; the verse functions as a tīrtha-mahātmyic enumeration encouraging pilgrimage and worship.