Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

न्यङ्कुवाराहसंज्ञं च अङ्कोलं तीर्थमुत्तमम् । श्वेतवाराहतीर्थं च भार्गलं सौरमुत्तमम्

Transliteration

nyaṅkuvārāhasaṃjñaṃ ca aṅkolaṃ tīrthamuttamam | śvetavārāhatīrthaṃ ca bhārgalaṃ sauramuttamam

Translation

Et il y a le lieu connu sous le nom de Nyaṅkuvārāha, l’excellent tīrtha d’Aṅkola, le tīrtha de Śvetavārāha, et le sanctuaire solaire très propice nommé Bhārgala.

Word by Word

• न्यङ्कुवाराहसंज्ञम्: having the name ‘Nyaṅkuvārāha’
• न्यङ्कुवाराहसंज्ञम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: न्यङ्कु (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक) + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुषः: न्यङ्कुवाराह इति संज्ञा यस्य/न्यङ्कुवाराह-संज्ञम्); विशेषणम् (अङ्कोलम्/तीर्थम् इति)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अङ्कोलम्: Aṅkola (place/tīrtha-name)
• अङ्कोलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्कोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (स्थलनाम); द्वितीया एकवचन

• तीर्थम्: tīrtha/holy ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

• श्वेतवाराहतीर्थम्: the Śveta-Vārāha tīrtha
• श्वेतवाराहतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः (कर्मधारय-पूर्वपद + तत्पुरुषः: श्वेतः वाराहः, तस्य तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• भार्गलम्: Bhārgala (place/tīrtha-name)
• भार्गलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (स्थलनाम); द्वितीया एकवचन

• सौरम्: solar/related to Sūrya
• सौरम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सौर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (सूर्यसम्बन्धि)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā-māhātmya style narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nyaṅkuvārāha; Aṅkola-tīrtha; Śvetavārāha-tīrtha; Bhārgala Saurā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two Varāha shrines—one white-stone Varāha (Śvetavārāha) and another with a distinctive local epithet (Nyaṅkuvārāha)—near a river; pilgrims proceed to Aṅkola tīrtha; then a radiant Sūrya sanctuary (Bhārgala) with a solar disc and lotuses at sunrise.

Characters & Entities

• Nyaṅkuvārāha
• Aṅkola Tīrtha
• Śvetavārāha Tīrtha
• Bhārgala (Sauram)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps dharma onto geography: remembering named tīrthas—Vaiṣṇava (Varāha) and Saurya (Sūrya)—is itself meritorious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nyaṅkuvārāha, Aṅkola-tīrtha, Śvetavārāha-tīrtha, and Bhārgala (a Sūrya-linked sacred place).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is specified; the focus is on tīrtha-nāma-saṅkīrtana and implied pilgrimage/darśana.