Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 52

Devanagari script

पुत्रपौत्रसमृद्धोऽसौ धनधान्यसमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदांशतम्

Transliteration

putrapautrasamṛddho'sau dhanadhānyasamanvitaḥ | sarvavyādhivinirmukto jīvecca śaradāṃśatam

Translation

Il devient comblé de fils et de petits-fils, pourvu de richesses et de moissons ; affranchi de toute maladie, il vit cent automnes, la pleine durée de la vie.

Word by Word

• पुत्र: son
• पुत्र: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• पौत्र: grandson
• पौत्र: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Noun
• Root: पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• समृद्धः: prosperous (with sons and grandsons)
• समृद्धः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: समृद्ध (कृदन्त; सम्+ऋध् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; (पुत्र-पौत्र)-समृद्धः = पुत्रैः पौत्रैश्च समृद्धः

• असौ: that person (he)
• असौ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• धन: wealth
• धन: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• धान्य: grain
• धान्य: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• समन्वितः: endowed (with wealth and grain)
• समन्वितः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: समन्वित (कृदन्त; सम्+अन्वि/इ (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; (धन-धान्य)-समन्वितः = धनेन धान्येन च युक्तः

• सर्व: all
• सर्व: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• व्याधि: disease
• व्याधि: Viśeṣaṇa-aṅga (Qualifier component)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (मध्यपद)

• विनिर्मुक्तः: freed from all diseases
• विनिर्मुक्तः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: विनिर्मुक्त (कृदन्त; वि+निर्+मुच् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; सर्व-व्याधि-विनिर्मुक्तः = सर्वेभ्यो व्याधिभ्यः मुक्तः

• जीवेत्: may live
• जीवेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• शरदाम्: of autumns/years
• शरदाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; संख्याविशेषणस्य सम्बन्धः

• शतम्: a hundred
• शतम्: Kāla-adhikaraṇa/Parimāṇa (Measure of time)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; संख्यावाचक

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (to Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Loṭaṇeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee at a Śiva-liṅga shrine near the Revā, receiving blessings symbolized by healthy family, overflowing granaries, and a radiant aura of longevity.

Characters & Entities

• Loṭaṇeśvara (implied)
• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is framed as supporting dharmic life in the world—health, longevity, and family continuity—so one can live righteously.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Loṭaṇeśvara-associated tīrtha on the banks of the Revā (Narmadā).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, devotion/observance at the tīrtha; the verse primarily lists the resulting boons.