Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो मुख्यो ह्यग्निरजायत । मुख्यो वह्निरितिप्रोक्त ऋषिः परमधार्मिकः

brahmaṇo mānasaḥ putro mukhyo hyagnirajāyata | mukhyo vahniritiprokta ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ

De Brahmā naquit un fils issu de la pensée : Agni, nommé Mukhya. Ce ṛṣi, appelé « Mukhya Vahni », était d’une droiture suprême.

ब्रह्मणःof Brahmā/Brahman
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
मानसःmental; mind-born
मानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; विशेषण
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
मुख्यःchief, principal
मुख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय — emphatic/causal particle
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
अजायतwas born, arose
अजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — 3rd sg; आत्मनेपद
मुख्यःchief
मुख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; विशेषण
वह्निःVahni (fire)
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक (quotative particle), अव्यय
प्रोक्तःcalled, said
प्रोक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘called/said’
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
परमधार्मिकःsupremely righteous
परमधार्मिकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + धार्मिक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषण

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: kshetra

Listener: King (rājā) addressed as ‘mahārāja’ in nearby verses

Scene: Brahmā in serene creation-mood emanates a radiant, personified Agni (Mukhya Vahni), depicted as a sage-like fire-deity with austere brilliance.

B
Brahmā
A
Agni
M
Mukhya (Vahni)

FAQs

Tīrtha-māhātmyas often root their sanctity in primordial lineages, linking sacred places to cosmic dharma.

The verse begins a genealogical preface connected to Viśalyā’s origin-story rather than naming the site’s geography directly.

None; the focus is on lineage and the dhārmic character of Mukhya Vahni.