Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्

tataścāyatanaṃ pārtha devadevasya śūlinaḥ | muṇḍināmeti vikhyātaṃ sarvapāpaharaṃ śubham | kārttikyāṃ tu viśeṣeṇa gayātīrthena tatsamam

Alors, ô Pārtha, le saint séjour de Śūlin, le Dieu des dieux, devint célèbre sous le nom de «Muṇḍinā». Auspicieux et ôtant tous les péchés, il est tout particulièrement méritoire au mois de Kārttika, égal au tīrtha de Gayā.

ततःthereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, देश/कालवाचक (then/thereafter)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (and)
आयतनम्abode/shrine
आयतनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.)
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Voc. sg.)
देवदेवस्यof the god of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवदेव (प्रातिपदिक: देव + देव)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen. sg.), षष्ठी-तत्पुरुष (lord of gods)
शूलिनःof the trident-bearer (Śiva)
शूलिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen. sg.)
मुण्डिनाMuṇḍinā (name)
मुण्डिना:
Karta (Subject complement/name/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमुण्डिना (प्रातिपदिक/नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग (नामरूप), प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक अव्यय (quotative)
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Kriyā (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (is renowned)
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक: हर)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.), उपपद-तत्पुरुष (remover of all sins), विशेषण (of आयतनम्)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.), विशेषण (of आयतनम्)
कार्त्तिक्याम्in (the month of) Kārttikī
कार्त्तिक्याम्:
Adhikaraṇa (Location/Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्त्तिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Loc. sg.)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेषार्थ/विरोध (indeed/but)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (adverbial instrumental: especially)
गयातीर्थेनwith/like the Gayā tīrtha (as a standard)
गयातीर्थेन:
Upamāna/Pramāṇa (Standard of comparison/उपमान-प्रमाण)
TypeNoun
Rootगया + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.), षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषार्थ (Gaya pilgrimage-place)
तत्that
तत्:
Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.), विशेषण (of ‘समम्’)
समम्equal (to)
समम्:
Kriyā (Implied copula predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.), विधेय-विशेषण (equal)

Mārkaṇḍeya (narration to Pārtha/Yudhiṣṭhira)

Tirtha: Muṇḍinā

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira (addressed as Pārtha)

Scene: A radiant Śiva shrine titled Muṇḍinā; pilgrims arrive in Kārttika with lamps; the temple is portrayed as a sin-destroying locus, with inscriptions proclaiming ‘Gayā-tulya’.

P
Pārtha (Yudhiṣṭhira)
Ś
Śūlin (Śiva)
M
Muṇḍinā
K
Kārttika
G
Gayā-tīrtha

FAQs

Pilgrimage and worship at a Śaiva shrine can destroy sins; Kārttika magnifies the fruit of devotion.

Muṇḍinā—an āyatana of Śiva (Śūlin), praised as sin-destroying and auspicious.

Implied: undertake worship/pilgrimage especially in Kārttika; the verse highlights time-specific potency rather than a detailed rite.