Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । गच्छेत्ततः क्षोणिनाथ तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पुण्यं दशकन्येति विश्रुतम् । महादेवकृतं पुण्यं सर्वकामफलप्रदम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | gacchettataḥ kṣoṇinātha tīrthaṃ paramaśobhanam | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ daśakanyeti viśrutam | mahādevakṛtaṃ puṇyaṃ sarvakāmaphalapradam

Translation

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Ensuite, ô seigneur de la terre, il faut se rendre à un tīrtha d’une beauté suprême, saint et destructeur de tous les péchés, renommé sous le nom de Daśakanyā. C’est un lieu sacré établi par Mahādeva, qui accorde le fruit de tous les désirs légitimes.

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the revered Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (कर्मधारयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• ततः: from there/then
• ततः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/ततस्)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)

• क्षोणिनाथ: O lord of the earth (king)
• क्षोणिनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: क्षोणिनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—क्षोणि + नाथ (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• तीर्थम्: to the sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• परमशोभनम्: supremely beautiful
• परमशोभनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) तीर्थम्; समासः—परम + शोभन (कर्मधारयः)

• सर्वपापहरम्: remover of all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) तीर्थम्/पुण्यम्; समासः—सर्वपापस्य हरः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• पुण्यम्: meritorious/holy (place)
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दशकन्या: (named) Daśakanyā
• दशकन्या: Nama (Apposition/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: दश + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (नामरूपेण); समासः—दश (संख्या) + कन्या (द्विगुः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + श्रु (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) तीर्थम्

• महादेवकृतम्: made by Mahādeva
• महादेवकृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महादेव + कृत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) पुण्यम्; समासः—महादेवेन कृतम् (तृतीया-तत्पुरुषः)

• पुण्यम्: merit/holy (place)
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सर्वकामफलप्रदम्: bestowing the fruits of all desires
• सर्वकामफलप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) पुण्यम्/तीर्थम्; समासः—सर्वकामफलस्य प्रदः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Daśakanyā-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed as kṣoṇinātha / narādhipa)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya points out a radiant river-ford named Daśakanyā; the tīrtha glows with Śiva’s presence, pilgrims approaching with offerings and folded hands.

Characters & Entities

• Daśakanyā (Tīrtha)
• Mahādeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-founded tīrthas are portrayed as engines of purification and dharmic fulfillment, granting both cleansing of sin and attainment of desired fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Daśakanyā-tīrtha, renowned within the Revā Khaṇḍa pilgrimage circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is to visit (gacchet) the tīrtha; specific ritual details are not stated in this verse.