Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स्थाणुवत्संस्थिता साभूद्दिव्यं वर्षसहस्रकम् । तत इन्द्रादयो देवाः शङ्खचक्रगदाधराः

Transliteration

sthāṇuvatsaṃsthitā sābhūddivyaṃ varṣasahasrakam | tata indrādayo devāḥ śaṅkhacakragadādharāḥ

Translation

Elle demeura immobile, telle un pilier, durant mille années divines. Alors Indra et les autres dieux, portant conque, disque et massue, s’y rendirent.

Word by Word

• स्थाणुवत्: like a pillar/immovable
• स्थाणुवत्: Manner (रीति/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय (उपमानार्थक), ‘-वत्’ प्रयोगेण तुल्यतार्थे

• संस्थिता: stood/was stationed
• संस्थिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अभूत्: was/became
• अभूत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• वर्षसहस्रकम्: a thousand years
• वर्षसहस्रकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + सहस्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रकम्)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Temporal/Sequential (काल/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), क्रम/अनन्तरार्थे

• इन्द्रादयः: Indra and others
• इन्द्रादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (इन्द्रः आदिः येषां ते)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• शङ्खचक्रगदाधराः: bearing conch, discus, and mace
• शङ्खचक्रगदाधराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शङ्ख + चक्र + गदा + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शङ्खं चक्रं गदां च धरन्ति)

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāgarānta-tīrtha (ocean-shore, unspecified)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī stands motionless like a pillar for a thousand divine years at the ocean’s edge; then a procession of gods arrives, some depicted with Vaiṣṇava emblems (śaṅkha, cakra, gadā), creating a dramatic, luminous convergence.

Characters & Entities

• Lakṣmī (Śrī)
• Indra
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfastness (niṣṭhā) in spiritual practice is portrayed as the foundation for divine encounter and fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Revākhaṇḍa’s sacred landscape, the ocean-edge retreat is presented as a potent setting for tapas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Austerity with immovable steadiness is described; no detailed rite is specified.