Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

गौतमेन तपस्तप्तं तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । दिव्यं वर्षसहस्रं तु ततस्तुष्टो महेश्वरः

gautamena tapastaptaṃ tatra tīrthe yudhiṣṭhira | divyaṃ varṣasahasraṃ tu tatastuṣṭo maheśvaraḥ

En ce tīrtha, ô Yudhiṣṭhira, Gautama accomplit des austérités—oui, durant mille années divines. Ensuite, Maheśvara fut satisfait.

गौतमेनby Gautama
गौतमेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (singular)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (singular); कर्मरूपेण ‘तप्तम्’ इति सह
तप्तम्was performed/undertaken
तप्तम्:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप्त (कृदन्त; √तप् (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य कर्मणि विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक)
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (singular)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karma (Qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण—‘वर्षसहस्रम्’ इति
वर्षसहस्रम्a thousand years
वर्षसहस्रम्:
Karma (Extent of time/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष-सहस्र (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रम्)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
ततःthen/thereupon
ततः:
Kala-adhikarana (Temporal sequence/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रमवाचक)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; √तुष् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular); विशेषण—‘महेश्वरः’ इति
महेश्वरःMaheshvara (Shiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-ईश्वर (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular); कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gautameśvara

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Sage Gautama in deep austerity near a riverbank hermitage; seasons passing symbolically; Śiva appearing or radiating approval after ‘divya-varṣa-sahasra’.

G
Gautama
Y
Yudhiṣṭhira
M
Maheśvara (Śiva)
G
Gautameśvara Tīrtha

FAQs

Long, disciplined tapas is portrayed as a direct cause for divine grace; sacred sites are sanctified through the austerities of great sages.

Gautameśvara Tīrtha, associated with sage Gautama’s austerities.

The verse highlights tapas (austerity) as the practice, though it narrates Gautama’s act rather than issuing a general command.