Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः

purā kṛtayugasyādau toṣituṃ girijāpatim | tapaścacāra vipulaṃ viṣṇurvarṣasahasrakam | vāyubhakṣo nirāhāraḥ śuklatīrthe vyavasthitaḥ

Autrefois, au commencement du Kṛta Yuga, afin de réjouir le Seigneur de Girijā (Śiva), Viṣṇu accomplit d’immenses austérités durant mille ans. Ne se nourrissant que d’air, sans aucune nourriture, il demeura établi au Śukla-tīrtha.

पुराformerly/once
पुरा:
Adverbial (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कृतयुगस्यof the Kṛta-yuga
कृतयुगस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृत + युग (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
आदौat the beginning
आदौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (at the beginning)
तोषितुम्to please
तोषितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); प्रयोजन (purpose)
गिरिजापतिम्the lord of Girijā (Śiva)
गिरिजापतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिरिजा + पति (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
चकारperformed
चकार:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), उत्तमपुरुष? (actually 3rd person), एकवचन; परस्मैपद; 'did/performed'
विपुलम्great/abundant
विपुलम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणं तपः-शब्दस्य
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
वर्षसहस्रकम्(for) a thousand years
वर्षसहस्रकम्:
Kala-adhikarana (Temporal measure)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्रक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; परिमाण/कालमान (for a thousand years)
वायुभक्षःair-eating (living on air)
वायुभक्षः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootवायु + भक्ष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—'whose food is air'; विष्णोः विशेषणम्
निराहारःwithout food
निराहारः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootनिर् + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'without food'; विष्णोः विशेषणम्
शुक्लतीर्थेat Śukla-tīrtha
शुक्लतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल + तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
व्यवस्थितःstationed/remaining
व्यवस्थितः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि—'having stayed/being stationed'

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śukla-tīrtha

Type: tirtha

Listener: Bhārata (continuing addressee)

Scene: At Śukla-tīrtha, Viṣṇu stands or sits in deep austerity for a thousand years, sustained only by air, intent on pleasing Girijāpati; the tīrtha landscape is bright and pure (śukla).

V
Viṣṇu
Ś
Śiva
G
Girijā
K
Kṛta Yuga
Ś
Śuklatīrtha

FAQs

Great tīrthas are sanctified by extraordinary tapas and by the meeting of devotion and divine grace.

Śuklatīrtha on the Revā/Narmadā sacred landscape.

Tapas and fasting (nirāhāra), including vāyubhakṣa discipline, are described as Viṣṇu’s practice.