Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

Transliteration

kṛtā tāṃ pārituṃ deva na śakto vyādhinā vṛtaḥ | śuklatīrthe'tra tiṣṭha tvamādityeśvaramūrtidhṛk

Translation

«Ayant fait ce vœu, ô Seigneur, je ne puis l’accomplir, car la maladie m’enserre. Demeure donc ici, en ce Śukla-tīrtha, revêtu de la forme d’Ādityeśvara.»

Word by Word

• कृता: (she/it is) done/made
• कृता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (भूतकर्मणि/भूतकाले), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; past passive participle, feminine nominative singular

• ताम्: her/that (f.)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; pronoun, feminine accusative singular

• पारितुम्: to ferry across / to take across
• पारितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: पारि/पॄ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (infinitive); infinitive of √pār/√pṝ ‘to carry across’

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्; vocative singular

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम्; negative particle

• शक्तः: able
• शक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; adjective, masculine nominative singular

• व्याधिना: by illness
• व्याधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्; instrumental singular

• वृतः: covered/afflicted
• वृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: वृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; past passive participle, masculine nominative singular

• शुक्लतीर्थे: at Śukla-tīrtha
• शुक्लतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (शुक्लस्य तीर्थम्), नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम्; locative singular

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्; adverb of place

• तिष्ठ: stay/stand
• तिष्ठ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लोट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; imperative, 2nd person singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; pronoun, nominative singular

• आदित्येश्वरमूर्तिधृक्: bearing the form of Ādityeśvara
• आदित्येश्वरमूर्तिधृक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक) + धृ (धातु)
• Form: समासः (आदित्यस्य ईश्वरः = आदित्येश्वरः; तस्य मूर्तिः; तां धत्ते इति धृक्), धृ-धातोः क्विप्-प्रत्ययान्त (धृक्) कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; adjectival noun, masculine nominative singular

Speaker

Jābāli

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukla-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Bhūpāla (king)

Visual Art Cues

Scene: A devotee/kingly figure, weakened by illness, pleads before a radiant deity to remain at Śukla-tīrtha as Ādityeśvara; the riverbank and a simple shrine/linga are implied.

Characters & Entities

• Jābāli
• Śukla-tīrtha
• Ādityeśvara
• Sūrya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when human strength fails through illness, sincere devotion can culminate in divine compassion—turning a personal vow into a lasting sacred presence for all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śukla-tīrtha (in the Revā/Narmadā region), where the deity is requested to remain as Ādityeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit ‘establishment’ theme appears—requesting the deity to stay in a specific form at a tīrtha—though no formal ritual steps are detailed.