Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 50

Devanagari script

सुरूपः सुभगो वाग्मी विक्रान्तो मतिमाञ्छुचिः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः

Transliteration

surūpaḥ subhago vāgmī vikrānto matimāñchuciḥ | jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvavyādhivivarjitaḥ

Translation

Beau d’apparence, fortuné, éloquent, vaillant, intelligent et pur, il vit cent années pleines et davantage, exempt de toute maladie.

Word by Word

• सुरूपः: handsome, of good form
• सुरूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु-रूप (प्रातिपदिक; उपसर्ग+प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• सुभगः: fortunate, auspicious
• सुभगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु-भग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• वाग्मी: eloquent
• वाग्मी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वाग्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इकारान्त-विशेषण

• विक्रान्तः: valiant, having advanced
• विक्रान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• मतिमान्: intelligent
• मतिमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मति + मतुप् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मतुपन्त-विशेषण

• शुचिः: pure, clean
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• जीवेत्: may live
• जीवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + शत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कालपरिमाण

• साग्रम्: with an excess (more than)
• साग्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वर्षशतम्)

• सर्वव्याधिविवर्जितः: free from all diseases
• सर्वव्याधिविवर्जितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + व्याधि (प्रातिपदिक) + वि-वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Speaker

Unspecified (Revākhaṇḍa narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kusumeśa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, radiant and healthy, stands near a riverbank shrine of Śiva (Kusumeśa), receiving blessings symbolized by flowers and a halo; the Narmadā flows calmly behind.

Characters & Entities

• Ārogya (health, implied)
• Dīrghāyuḥ (longevity, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit is portrayed as uplifting the whole human life—character, capability, longevity, and health.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kusumeśa-tīrtha, as part of its Māhātmya in Adhyāya 150.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; this verse enumerates the human-life benefits resulting from earlier tīrtha practices.