Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 15›Shloka 41
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

Transliteration

nandī ca bhṛṅgī ca gaṇādayaśca taṃ sarvabhūtaṃ praṇamanti devam | jāgadvaraṃ sarvajanasya kāraṇaṃ haraṃ smarārātimaharniśaṃ te

Translation

Nandī, Bhṛṅgī et les troupes des Gaṇas se prosternent devant ce Dieu qui est tous les êtres : Hara, ennemi de Smara, suprême dans le monde, cause de toutes les créatures, dont tu te souviens nuit et jour.

Word by Word
nandīNandī
nandī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnandī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
bhṛṅgīBhṛṅgī
bhṛṅgī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛṅgī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
gaṇādayaḥthe Gaṇas and others
gaṇādayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (गणाः आदयः येषाम्/गणादयः = the Gaṇas and others)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
sarvabhūtamthe all-being / present in all beings
sarvabhūtam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सर्वं भूतं/सर्वभूतः = all-beings/omnipresent) विशेषणम्
praṇamantibow to
praṇamanti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
devamthe god
devam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (apposition to tam)
jāgadvarambest of the world
jāgadvaram:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootjagat (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः वरः = best of the world) विशेषणम्
sarvajanasyaof all people
sarvajanasya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वजनः = all people)
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (predicate/apposition)
haramHara (Śiva)
haram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम्
smarārātimenemy of Smara (Kāma)
smarārātim:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsmara (प्रातिपदिक) + arāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्मरस्य अरातिः = enemy of Kāma)
aharniśamday and night
aharniśam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootahar (प्रातिपदिक) + niśā (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (day and night, continually)
teto you / for you
te:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयुष्मदर्थे, चतुर्थी/षष्ठी-एकवचनरूपम् (ते = to you/for you or your); अत्र सम्भाव्यं सम्बोधनार्थ-सम्बन्धः
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-maṇḍala

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī and Bhṛṅgī lead ranks of gaṇas in reverent prostration before Hara, ‘foe of Smara,’ evoking both tenderness of devotion and grandeur of cosmic causality.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Hara)
N
Nandī
B
Bhṛṅgī
G
Gaṇas
S
Smara (Kāma)

FAQs

Śiva is the inner reality of all beings and the universal cause; constant remembrance (day and night) is upheld as a path of devotion.

No specific tīrtha is named in this verse; it is a theological affirmation within the Revā Khaṇḍa narrative.

No formal prescription; it recommends continual smaraṇa (remembrance) of Hara.

←Previous Verse
Next Verse→