Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

शुक्रश्चैव भरद्वाजो वात्स्यो वात्स्यायनस्तथा । अगस्तिर्मित्रावरुणौ विश्वामित्रो मुनीश्वरः

Transliteration

śukraścaiva bharadvājo vātsyo vātsyāyanastathā | agastirmitrāvaruṇau viśvāmitro munīśvaraḥ

Translation

S’y trouvaient encore Śukra et Bharadvāja, Vātsya et Vātsyāyana ; Agastya—né de Mitra et Varuṇa—et le muni seigneurial Viśvāmitra.

Word by Word

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)

• एव: also/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (particle of emphasis)

• भरद्वाजः: Bharadvāja
• भरद्वाजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भरद्वाज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भरस्य द्वाजः/भरद्वाजः—ऋषिनाम)

• वात्स्यः: Vātsya
• वात्स्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वात्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वात्स्यायनः: Vātsyāyana
• वात्स्यायनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वात्स्यायन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तद्धितान्त-प्रातिपदिक (अपत्यार्थक अण्/आयन)

• तथा: likewise/and also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (adverb: 'thus/also')

• अगस्तिः: Agastya
• अगस्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मित्रावरुणौ: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्र + वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; समासः द्वन्द्वः (मित्रश्च वरुणश्च)

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य मित्रः)

• मुनीश्वरः: lord of sages
• मुनीश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वरः)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa style narration within Āvantya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-pradeśa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dignified gathering: Śukra with bright, sharp gaze; Bharadvāja near a hermitage; Agastya compact and radiant (jar-born motif subtly suggested by a kumbha nearby); Viśvāmitra in intense ascetic posture; Revā flowing behind with a sacrificial pavilion.

Characters & Entities

• Śukra
• Bharadvāja
• Vātsya
• Vātsyāyana
• Agastya
• Mitra
• Varuṇa
• Viśvāmitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are portrayed as living assemblies of realized sages, affirming the sanctity and spiritual potency of the tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) region’s tīrtha-context in Revā Khaṇḍa, with the broader setting leading into the praise of Yodhanīpura.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse functions as a māhātmya-style roll call establishing the tīrtha’s exalted company.