Mantra 25
Rishi: Soma-cycle ritual tradition (attribution uncertain in VS context)
Devata: Yajñapati (contextually Soma/Agni as lord of the rite; also Waters/Plants as associated powers)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence
Samhita Patha (Devanagari)
स॒मु॒द्रे ते॒ हृद॑यम॒प्स्वन्तः सं त्वा॑ विश॒न्त्वोष॑धीरु॒ताप॑: । य॒ज्ञस्य॑ त्वा यज्ञपते सू॒क्तोक्तौ॑ नमोवा॒के वि॑धेम॒ यत्स्वाहा॑
Transliteration
samudré te hṛ́dayam apsv ántaḥ sáṃ tvā viśántv óṣadhīr utā́paḥ | yajñásya tvā yajñapate sū́ktoktau namo-vā́ke vidhéma yát svā́hā ||
Translation
Dans l’océan est ton cœur, au-dedans des eaux ; que les plantes et les eaux entrent ensemble en toi. À toi, ô Seigneur du sacrifice, par une louange bien dite, par la parole d’hommage, nous voulons rendre le service prescrit — svāhā !
Padapatha (Word Analysis)
समुद्रे । ते । हृदयम् । अप्सु । अन्तः । सम् । त्वा । विशन्तु । ओषधीः । उत । आपः । यज्ञस्य । त्वा । यज्ञपते । सूक्त-उक्तौ । नमो-वाके । विधेम । यत् । स्वाहा ।
Word by Word
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हृदयम्heart
हृदयम्:
कर्तृ (वाक्ये ‘अस्ति’ लुप्तम्) / विषय
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-प्रयोग)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
विशेषण (अधिकारण-विशेषक)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थक)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण (विशन्तु इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशन्तुmay (they) enter
विशन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-प्रयोग)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञपतेO lord of the sacrifice
यज्ञपते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
सूक्तोक्तौin the well-spoken utterance (hymnic recitation)
सूक्तोक्तौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसूक्तोक्ति (प्रातिपदिक; सूक्त + उक्ति)
नमोवाकेin the reverential speech
नमोवाके:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनमोवाक (प्रातिपदिक; नमस् + वाक्)
विधेमmay we perform/ordain
विधेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/विधाने) + वि
यत्that which
यत्:
कर्म (विधेम इत्यस्य) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
मन्त्र-समापन/उद्गार
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)
Entities Mentioned
Y
Yajñapati (Lord of the Sacrifice)Ā
Āpaḥ (Waters)O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)S
Samudra (Ocean)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes