Mantra 4
Rishi: As per manas-hymn transmission (anukramaṇī-variant)
Devata: Manas; secondarily Yajña as extended order
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
येने॒दं भू॒तं भुव॑नं भवि॒ष्यत् परि॑गृहीतम॒मृते॑न॒ सर्व॑म् । येन॑ य॒ज्ञस्ता॒यते॑ स॒प्तहो॑ता॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
Transliteration
yénedáṃ·bhūtáṃ·bhúvanaṃ·bhaviṣyát·párigṛhītam·amṛ́tena·sárvam | yéna·yajñás·tāyáte·saptá-hotā·tán·me·máṇaḥ·śivá-saṅkalpam·astu
Translation
Par quoi tout ceci — le passé, le présent et l’à-venir — est entièrement enveloppé par l’Immortel ; par quoi le sacrifice s’étend, ayant sept Hotṛ — que mon esprit soit d’un dessein propice.
Padapatha (Word Analysis)
येन । इदम् । भूतम् । भुवनम् । भविष्यत् । परि-गृहीतम् । अमृतेन । सर्वम् । येन । यज्ञः । तायते । सप्त-होता । तत् । मे । मनः । शिव-सङ्कल्पम् । अस्तु ।
Word by Word
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
इदम्this
इदम्:
कर्तृ (वाक्ये विषयः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूतम्that which has become; past
भूतम्:
कर्तृ (इदम्-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootभू (धातु) → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूत-)
भुवनम्world; universe
भुवनम्:
कर्तृ (इदम्-समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
भविष्यत्that which will be; future
भविष्यत्:
कर्तृ (इदम्-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootभू (धातु) → भविष्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ-प्रत्ययान्त)
परिगृहीतम्encompassed; held all around
परिगृहीतम्:
कर्तृ (इदम्-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootपरि + ग्रह् (धातु) → परिगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्ययान्त)
अमृतेनby the immortal (nectar/immortality)
अमृतेन:
करण
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्तृ (इदम्-समनाधिकरण/विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-विशेषण-प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
तायतेis extended/spread; is carried on
तायते:
क्रिया
TypeVerb
Rootतन्/ताय् (धातु; आत्मनेपदी) → तायते
सप्तहोता(with) seven Hotṛ-priests; having seven invokers
सप्तहोता:
अधिकारण/कर्तृ-विशेषण (यज्ञस्य)
TypeNoun (compound)
Rootसप्त (संख्या) + होतृ (प्रातिपदिक) → सप्तहोतृ (समास-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये विषयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
शिवसङ्कल्पम्of auspicious resolve; benevolent-intentioned
शिवसङ्कल्पम्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootशिव (प्रातिपदिक) + सङ्कल्प (प्रातिपदिक) → शिवसङ्कल्प (समास-प्रातिपदिक)
अस्तुmay it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
M
Manas (Mind)Y
Yajña (Sacrifice)S
Sapta Hotāraḥ (Seven Hotṛs)A
Amṛta (the Immortal)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes