Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Ṛta; abstract ends (Vairahatyā, Vivikti, Bhūman, Mariṣṭi) and cosmic stations (Svarga, Nāka)
Chandas: Yajus-catalogue
Samhita Patha (Devanagari) ऋ॒तये॑ स्ते॒नहृ॑दयं वैर॑हत्याय॒ पिशु॑नं॒ विवि॑क्त्यै क्ष॒त्तार॒मौप॑द्रष्ट्र्यायानुक्ष॒त्तारं॒ बला॑यानुच॒रं भू॒म्ने प॑रिष्क॒न्दं प्रि॒याय॑ प्रियवा॒दिन॒ मरि॑ष्ट्या अश्वसा॒दᳪ स्व॒र्गा॑य लो॒काय॑ भागदु॒घं वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टार॑म्
Transliteration ṛtáye stenahṛ́dayaṃ vairahatyā́ya piśúnaṃ vivíktyai kṣattā́ramaupadráṣṭryāyānukṣattā́raṃ bálāyānucáraṃ bhū́mne pariṣkándaṃ priyā́ya priyavā́dinaṃ maríṣṭyā aśvasā́daṃ svargā́ya lokā́ya bhāgadúghaṃ várṣiṣṭhāya nā́kāya pariveṣṭā́ram
Translation Pour Ṛta : l’homme au cœur de voleur ; pour la mise à mort de l’inimitié : le calomniateur ; pour le discernement : le kṣattar (intendant) ; pour la surveillance : le sous‑kṣattar ; pour la force : le suivant ; pour la grandeur : le rôdeur ; pour ce qui est cher : le doux‑parleur ; pour l’intégrité : le dompteur de chevaux ; pour le monde céleste : le « trayeur de part » (dispensateur de part) ; pour le plus haut ciel : l’enveloppeur.
Padapatha (Word Analysis) ऋतये । स्तेनहृदयम् । वैरहत्याय । पिशुनम् । विविक्त्यै । क्षत्तारम् । औपद्रष्ट्र्याय । अनुक्षत्तारम् । बलाय । अनुचरम् । भूम्ने । परिष्कन्दम् । प्रियाय । प्रियवादिनम् । मरिष्ट्यै । अश्वसादम् । स्वर्गाय । लोकाय । भागदुघम् । वर्षिष्ठाय । नाकाय । परिवेष्टारम्
Word by Word ऋतये for ṛta (cosmic order/rite) स्तेनहृदयम् a thief-hearted one / thief’s heart वैरहत्याय for enmity-slaying / hostile killing पिशुनम् a slanderer, informer विविक्त्यै for separation/discrimination क्षत्तारम् the chamberlain/attendant (kṣattā) औपद्रष्ट्र्याय for the overseer/observer (upadraṣṭṛ-function) अनुक्षत्तारम् the assistant-chamberlain अनुचरम् a follower, attendant भूम्ने for greatness/abundance परिष्कन्दम् one who rushes about; assailant प्रियाय for the dear/for what is प्रिय प्रियवादिनम् one who speaks pleasantly मरिष्ट्यै for non-injury/safety अश्वसादम् horse-tamer/horse-sitter (rider) भागदुघम् one who yields a share; share-milker वर्षिष्ठाय for the most excellent/best नाकाय for heaven/firmament परिवेष्टारम् the enveloper/one who surrounds Entities Mentioned V
Vairahatyā (Slaying of enmity) V
Vivikti (Discrimination/Discernment) (
(Over)Sight / Upadraṣṭrīya (Oversight) B
Bhūman (Greatness/Plenitude) M
Mariṣṭi (Safety/Non-destruction) S
Svarga-loka (Heavenly world) Viniyoga (Ritual Application)