Mantra 3
Rishi: Vājasaneyin tradition
Devata: Indra
Chandas: Yajus (formulaic)
Samhita Patha (Devanagari)
होता॑ यक्ष॒दिडा॑भि॒रिन्द्र॑मीडि॒तमा॒जुह्वा॑न॒मम॑र्त्यम् । दे॒वो दे॒वै: सवी॑र्यो॒ वज्र॑हस्तः पुरन्द॒रो वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
Transliteration
hótā yakṣad iḍā́bhir índram īḍitám ā́juhvānám ámartyam | devó deváiḥ savī́ryo vájra-hastaḥ purandaráḥ vétv ā́jyasya hótar yája
Translation
Que le Hotṛ sacrifie à Indra avec les Iḍā — Indra, le très loué, l’invoqué, l’immortel; le dieu parmi les dieux, d’une vaillance véritable, tenant le vajra, destructeur des forteresses — qu’il vienne à l’offrande de ghee. Ô Hotṛ, sacrifie !
Padapatha (Word Analysis)
होता यक्षत् । इडाभिः । इन्द्रम् । ईडितम् । आजुह्वानम् । अमर्त्यम् । देवः । देवैः । सवीर्यः । वज्रहस्तः । पुरन्दरः । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let (him) worship/sacrifice
यक्षत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
इडाभिःwith the Iḍās (invocations/offerings)
इडाभिः:
करण
TypeNoun
Rootइडा
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
ईडितम्praised
ईडितम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective/Participle
Rootईडित (√ईड्/√ईळ्)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
जुह्वानम्offering/uttering oblations
जुह्वानम्:
विशेषण (इन्द्रम्)
TypeParticiple
Rootजुह्वान (√हु)
अमर्त्यम्immortal
अमर्त्यम्:
विशेषण (इन्द्रम्)
TypeAdjective
Rootअमर्त्य
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/करण
TypeNoun
Rootदेव
सवीर्यःpossessing good/true valor
सवीर्यः:
विशेषण (देवः)
TypeAdjective
Rootसवीर्य
वज्रहस्तःwhose hand holds the thunderbolt
वज्रहस्तः:
विशेषण (देवः)
TypeNoun/Adjective
Rootवज्रहस्त
पुरन्दरःfort-destroyer
पुरन्दरः:
विशेषण (देवः)
TypeNoun
Rootपुरन्दर
वेतुlet him know/attain; let him come
वेतु:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेत्/वेतु) / √इ (वेतु इति वैदिक-रूपम्)
आज्यस्यof the ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआज्य
होतरिin/at the Hotṛ (i.e., at the Hotṛ’s station)
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजsacrifice (you)!
यज:
आज्ञा-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
Entities Mentioned
I
IndraI
Iḍā(s)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes