Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 23

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Vājasaneyin)
Devata: Indra (principal); Agni/Hotṛ and Vanaspati as operative divine agencies
Chandas: Extended yajus/prose narrative formula

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न्पक्ती॒: पच॑न्पुरो॒डाशं॑ ब॒ध्नन्निन्द्रा॑य॒ छाग॑म् । सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभव॒दिन्द्रा॑य॒ छागे॑न । अघ॒त्तं मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒ताग्र॑भी॒दवी॑वृधत्पुरो॒डाशे॑न । त्वाम॒द्य ऋ॑षे

agním adyá hotā́ram avṛṇītāyáṃ yájamānaḥ pácan paktī́ḥ pácan puroḍā́śaṃ bádhnann índrāya chā́gam | sūpasthā́ adyá dēvó vanaspátir abhavad índrāya chā́gena | agháttam médastaḥ práti pacatágrabhīd ávīvṛdhat puroḍā́śena | tvā́m adyá ṛ́ṣe

Aujourd’hui Agni a été choisi comme Hotṛ ; ce sacrifiant, cuisant les parts cuites, cuisant le gâteau sacrificiel (puroḍāśa), attache un bouc pour Indra. Aujourd’hui le dieu Vanaspati est devenu fermement assis, avec le bouc pour Indra. Ils ont mangé de la graisse ; cuisez en retour. Il saisit, il fortifia (Indra) par le gâteau sacrificiel. Toi, aujourd’hui, ô Ṛṣi…

अ॒ग्निम् । अ॒द्य । होता॑रम् । अ-वृणीता । अ॒यम् । यज॑मानः । पच॒न् । पक्ती॒ः । पच॒न् । पुरो॒डाश॑म् । ब॒ध्नन् । इन्द्रा॑य । छाग॑म् । सू॒प॒स्था । अ॒द्य । दे॒वः । वन॒स्पतिः । अ॒भवत् । इन्द्रा॑य । छागे॑न । अघ॒त्तम् । मे॒द॒स्तः । प्रति॑ । पच॒त । अ॒ग्र॒भीत् । अ-वी॑वृधत् । पुरो॒डाशे॑न । त्वाम् । अ॒द्य । ऋ॑षे

अग्निम्Agni (as object)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
होतारम्the Hotṛ-priest
होतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
अवृणीतchose / selected
अवृणीत:
Kartā
TypeVerb
Rootवृ (वृञ्)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Rootपच्
पक्तीःcooked portions / boilings
पक्तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootपक्ति- (प्रातिपदिक)
पचन्cooking
पचन्:
Kartā
TypeVerb
Rootपच्
पुरोडाशम्the puroḍāśa (sacrificial cake)
पुरोडाशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
बध्नन्binding / tying
बध्नन्:
Kartā
TypeVerb
Rootबन्ध्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
छागम्a goat
छागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
सूपस्थाwell-seated / well-based
सूपस्था:
Kartā
TypeAdjective
Rootसूपस्थ- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
वनस्पतिःVanaspati (lord of the forest; sacred tree/wood)
वनस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवनस्पति- (प्रातिपदिक)
अभवत्became
अभवत्:
Kartā
TypeVerb
Rootभू
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
छागेनwith a goat
छागेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछाग- (प्रातिपदिक)
अघत्तम्you two struck / slew
अघत्तम्:
Kartā
TypeVerb
Rootहन् (घ्ना/हिंसा-अर्थे; वैदिक रूप)
मेदःfat
मेदः:
कर्म
TypeNoun
Rootमेदस्- (प्रातिपदिक)
तःof him / his
तः:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रतिtowards / in return
प्रति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
पचतcook (you all)!
पचत:
Kartā
TypeVerb
Rootपच्
अग्रभीत्seized / took
अग्रभीत्:
Kartā
TypeVerb
Rootग्रह्
अवीवृधत्has greatly increased / strengthened
अवीवृधत्:
Kartā
TypeVerb
Rootवृध्
पुरोडाशेनwith the puroḍāśa
पुरोडाशेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपुरोडाश- (प्रातिपदिक)
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
ऋषेO seer
ऋषे:
Sambodhana
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
I
Indra
A
Agni (Hotṛ)
V
Vanaspati