Mantra 80
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition (unspecified)
Devata: Agni / Jyotis (luminous aspect; contextually Agni in Agnicayana)
Chandas: Yajus (nominal-predicate string)
Samhita Patha (Devanagari)
शु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माँश्च । शु॒क्रश्च॑ ऋत॒पाश्चात्य॑ᳪहाः
Transliteration
śukrá-jyótiś ca citrá-jyótiś ca satyá-jyótiś ca jyótiṣmāṃś ca | śukráś ca ṛtá-pāś cā́tyaṃhāḥ
Translation
Lumière éclatante et lumière merveilleuse, lumière vraie et Celui qui est plein de lumière ; l’Éclatant, gardien de l’Ṛta, celui qui dépasse la détresse.
Padapatha (Word Analysis)
शुक्र-ज्योतिः । च । चित्र-ज्योतिः । च । सत्य-ज्योतिः । च । ज्योतिष्मान् । च । शुक्रः । च । ऋत-पाः । च । अति-अंहाः
Word by Word
शु॒क्रज्यो॑तिःbright light
शु॒क्रज्यो॑तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootशु॒क्र- (प्रातिपदिक) + ज्यो॑तिस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चित्रज्यो॑तिःvariegated/wondrous light
चित्रज्यो॑तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootचित्र- (प्रातिपदिक) + ज्यो॑तिस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सत्यज्यो॑तिःtrue light
सत्यज्यो॑तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसत्य- (प्रातिपदिक) + ज्यो॑तिस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
ज्योतिष्मान्luminous; possessed of light
ज्योतिष्मान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मन्त् (प्रातिपदिक; -मन्त् प्रत्यय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
शु॒क्रःbright; pure (one)
शु॒क्रः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootशु॒क्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
ऋतपाःguardian/drinker of ṛta (cosmic order)
ऋतपाः:
Kartā
TypeNoun (agentive compound)
Rootऋत- (प्रातिपदिक) + पा (√पा ‘पिबति/पालयति’ से; ‘प’/‘पा’ प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अत्यंहाःone who overcomes distress/sin (a remover of ‘aṃhas’)
अत्यंहाः:
Kartā
TypeAdjective (bahuvrīhi/compound used substantively)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + अंहस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Jyotis-form)Ṛ
Ṛta (Cosmic Order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes