Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 14

सत्रप्रवृत्तिः — वायोः आगमनं च

Commencement of the Satra and the Arrival of Vāyu

इत्युक्ता मुनयः सर्वे वायुना शिवभाविना । प्रहृष्टमनसः पूताः प्रत्यूचुर्विनयान्विताः

ityuktā munayaḥ sarve vāyunā śivabhāvinā | prahṛṣṭamanasaḥ pūtāḥ pratyūcurvinayānvitāḥ

Ainsi interpellés par Vāyu, dont la nature même était dévotion à Śiva, tous les sages—purifiés et le cœur en joie—répondirent avec humilité et révérence.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-समापन-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktāḥhaving been addressed/said to
uktāḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘said/addressed’
munayaḥsages
munayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmuni (मुनि प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
sarveall
sarve:
Karta-anvaya (कर्ता-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्व प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (munayaḥ)
vāyunāby Vāyu
vāyunā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvāyu (वायु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
śiva-bhāvināof Śiva-natured / devoted to Śiva
śiva-bhāvinā:
Karana-anvaya (करण-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootśiva (शिव प्रातिपदिक) + bhāvin (भाविन् प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शिवे भावः यस्य/शिवभावी); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (vāyunā)
prahṛṣṭa-manasaḥwhose minds were delighted
prahṛṣṭa-manasaḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootprahṛṣṭa (प्रहृष्ट कृदन्त/प्रातिपदिक) + manas (मनस् प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (प्रहृष्टं मनः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (munayaḥ)
pūtāḥpurified
pūtāḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootpū (पू धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (munayaḥ)
pratyūcuḥreplied
pratyūcuḥ:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootprati-√vac (प्रति + वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
vinaya-anvitāḥendowed with humility
vinaya-anvitāḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-सम्बन्धे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootvinaya (विनय प्रातिपदिक) + anvita (अन्वित प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विनयेन अन्विताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (munayaḥ)

Suta Goswami (narrating the Vāyu–sages dialogue at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Role: teaching

V
Vayu
S
Shiva
M
Munis (Sages)

FAQs

The verse highlights a Shaiva Siddhanta principle: contact with a Śiva-centered teacher (here, Vāyu as śiva-bhāvin) brings inner purification and joyful receptivity, expressed as humility—an essential disposition for receiving liberating knowledge of Pati (Śiva).

Though the Liṅga is not named here, the mood is foundational to Saguna Śiva worship: devotion that purifies the mind, leading the seeker to respond with vinaya (reverence). Such humility is repeatedly presented as the proper approach to Śiva’s forms, rites, and teachings.

The practical takeaway is to cultivate vinaya and śiva-bhāva before study or pūjā—begin with mental reverence and a short Śiva-japa (e.g., the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”) to steady the mind and invite purification.