Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 14

रुद्राविर्भावकारणम् — Causes and Pattern of Rudra’s Manifestation

Pratikalpa

कदाचित्प्रार्थितः स्रष्टुं ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् सर्वान् ससर्ज मनसा विभुः

kadācitprārthitaḥ sraṣṭuṃ brahmaṇā nīlalohitaḥ | svātmanā sadṛśān sarvān sasarja manasā vibhuḥ

Un jour, lorsque Brahmā le pria d’entreprendre la création, Nīlalohita—le Seigneur qui pénètre tout—fit naître, par la seule volonté de son esprit, tous les êtres semblables à sa propre nature.

kadācitonce/sometime
kadācit:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
FormKāla-avyaya (adverb of time)
prārthitaḥrequested
prārthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-√arth (अर्थ् धातु)
FormKṛdanta: Kta (past passive participle), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nom./1st), Ekavacana (Singular); karmaṇi-bhāva: ‘having been requested’
sraṣṭumto create
sraṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√sṛj (सृज् धातु)
FormTumun-anta (infinitive), ‘to create’
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (Singular)
nīla-lohitaḥNīlalohita (blue-red one)
nīla-lohitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnīla + lohita (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); dvandva: nīlaś ca lohitaś ca (blue and red); proper epithet/name
sva-ātmanāby his own self
sva-ātmanā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsva + ātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (Singular); samāsa: svasya ātmanā (by his own self)
sadṛśānsimilar (to himself)
sadṛśān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsadṛśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (Plural); viśeṣaṇa of sarvān
sarvānall (of them)
sarvān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (Plural)
sasarjacreated
sasarja:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsa-√sṛj (सृज् धातु)
FormLiṭ lakāra (Perfect), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
manasāby (his) mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (Singular)
vibhuḥthe mighty one/Lord
vibhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Cosmic Event: cosmogonic emanation at Brahmā’s request

S
Shiva
B
Brahma
R
Rudra (Nīlalohita)

FAQs

It highlights Shiva (as Nīlalohita) as Pati—the sovereign Lord whose creative act arises from pure will, showing that divine consciousness is the source of manifested beings, while the bound souls (paśu) depend upon Him.

Nīlalohita is a Saguna expression of Shiva’s lordship in creation; Linga worship similarly honors Shiva as the manifest-support of the universe while pointing beyond form to His transcendent reality.

Meditate on Shiva as the inner ruler (antar-yāmin) and contemplate creation arising from His will; japa of the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya” aligns the mind with that divine icchā-śakti.