Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

नारदप्रश्नवर्णन (Nāradapraśna-varṇana) — “Account of Nārada’s Inquiry”

स मुदः सेव्यतां काशीं कृतार्थो मुनिसत्तमः । नमन्संवर्णयन्भक्त्या संस्मरन्प्रेमविह्वलः

sa mudaḥ sevyatāṃ kāśīṃ kṛtārtho munisattamaḥ | namansaṃvarṇayanbhaktyā saṃsmaranpremavihvalaḥ

« Ô le meilleur des sages, demeure à Kāśī dans la joie et sers Kāśī ; tu es véritablement accompli. En te prosternant, en louant le Seigneur avec dévotion et en te souvenant de Lui—bouleversé par l’amour—poursuis ton culte. »

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुदःfrom joy; out of delight
मुदः:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootमुद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive of cause/state: 'out of joy')
सेव्यताम्let (it) be visited/served
सेव्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive): 'let it be served/visited'
काशीम्Kāśī (Vārāṇasī)
काशीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृतार्थःfulfilled; having achieved his aim
कृतार्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृतार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कृतः अर्थः यस्य (one whose purpose is accomplished)
मुनि-सत्तमःthe best of sages
मुनि-सत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—मुनिषु सत्तमः (best among sages)
नमन्bowing
नमन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्-प्रत्ययः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे (while bowing)
संवर्णयन्describing; extolling
संवर्णयन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु) [सम्-उपसर्ग]
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे (while describing/praising)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
संस्मरन्remembering
संस्मरन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) [सम्-उपसर्ग]
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे (while remembering)
प्रेम-विह्वलःoverwhelmed by love
प्रेम-विह्वलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रेम (प्रातिपदिक) + विह्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—प्रेम्णा विह्वलः (overwhelmed by love)

Sūta Gosvāmin (narrating the instruction within the Rudrasaṃhitā context to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Jyotirlinga: Viśvanātha

Sthala Purana: Kāśī is upheld as Śiva’s own city (Avimukta-kṣetra) where remembrance, praise, and namaskāra to Viśveśvara grant swift spiritual fulfillment; serving Kāśī is itself service to Śiva.

Significance: Residence/service in Kāśī with bhakti (namaskāra, stuti, smaraṇa) is portrayed as kṛtārthatā (life’s fulfillment) and a direct means to Śiva’s grace (anugraha).

Type: stotra

K
Kāśī
S
Shiva

FAQs

It presents Kāśī as a sacred Shaiva field of practice where fulfillment arises through bhakti expressed as service, bowing, praise, and constant remembrance of Shiva—love becoming the inner proof of spiritual attainment.

Serving Kāśī implies approaching Shiva in a tangible, Saguna mode—through temple worship, namaskāra, stuti, and pilgrimage discipline—while remembrance (smaraṇa) internalizes the same Shiva as the indwelling Lord, harmonizing outer Linga-worship with inner meditation.

A simple Shaiva sādhana is indicated: daily namaskāra (prostration), stotra/japa-like praise, and steady smaraṇa (mental recollection) of Shiva—ideally supported by regular temple service in Kāśī and mantra-based remembrance such as “Om Namaḥ Śivāya.”