Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 38

शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम्

brahmovāca | ityājñāṃ śirasā'dhāya viṣṇvādyāssakalāssurāḥ | akārṣurvamanaṃ śīghraṃ smaraṃtaśśivamavyayam

Brahmā dit : Ayant ainsi reçu l’ordre sur leurs têtes (en signe d’assentiment révérencieux), tous les dieux, conduits par Viṣṇu, provoquèrent promptement le vomissement, tout en se souvenant de Śiva, le Seigneur impérissable.

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात), marks end of speech/thought
ājñāmcommand
ājñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootājñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śirasāwith (their) head
śirasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
ādhāyahaving placed (on the head)
ādhāya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-dhā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्/क्त्वान्त), having placed/borne (upon)
viṣṇu-ādyāḥViṣṇu and others
viṣṇu-ādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुषः ‘Viṣṇu and others’
sakalāḥall
sakalāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); qualifies surāḥ
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
akārṣuḥthey made/did
akārṣuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormAorist (लुङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vamanamgoing/approach (vamanam)
vamanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvamana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śīghramquickly
śīghram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
smarantaḥremembering
smarantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/वर्तमान-कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
śivamŚiva
śivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
avyayamimperishable
avyayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifies śivam

Brahma

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Sthala Purana: Not a Jyotirliṅga episode; the verse depicts devas obeying a divine injunction and taking refuge in remembrance of Śiva while performing a purificatory act (vamana).

Significance: Highlights smaraṇa (remembrance) of Śiva as a means of purification and protection even amid extraordinary, transgressive, or humiliating circumstances.

S
Shiva
B
Brahma
V
Vishnu
D
Devas

FAQs

It highlights that even the devas act effectively only when they inwardly take refuge in Śiva—the imperishable Pati—showing that Shiva-smaraṇa (remembrance) is the stabilizing spiritual power behind action and purification.

Remembering Śiva while performing a purificatory act reflects Saguna upāsanā: devotion directed to the Lord as a personal, grace-bestowing reality, often approached through Linga-worship and mantra as the accessible focus for Shiva-smaraṇa.

The takeaway is purification joined with remembrance: perform inner cleansing (letting go of impurities) while repeating a Shiva-mantra such as the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and holding steady awareness of Śiva as avyaya (unchanging).