Mantra 45
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6.16; needs recension-specific confirmation)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely; requires pada-length verification across the full sukta)
Samhita Patha (Devanagari)
उदग्ने भारत द्युमदजस्रेण दविद्युतत् । शोचा वि भाह्यजर ॥
Samhita Patha (IAST)
उद॑ग्ने भारत द्यु॒मदज॑स्रेण॒ दवि॑द्युतत् । शोचा॒ वि भा॑ह्यजर ॥
Transliteration
úd agne bhārata dyu-mád ájasreṇa davídyutat | śócā ví bhāhy ajara ||
Translation
Élève-toi, ô Agni des Bharata, lumineux d’un éclat ininterrompu; flamboie et rayonne au loin, ô Feu qui ne vieillit pas.
Padapatha (Word Analysis)
उउ । अ॒ग्ने॒ । भा॒र॒त॒ । द्यु॒ऽमत् । अज॑स्रेण । दवि॑द्युतत् । शोच॑ । वि । भा॒हि॒ । अ॒ज॒र॒ ॥उउ । अग्ने । भारत । द्युमत् । अजस्रेण । दविद्युतत् । शोच । वि । भाहि । अजर ॥uu | agne | bhārata | dyu-mat | ajasreṇa | davidyutat | śoca | vi | bhāhi | ajara
Word by Word
उद्up; forth
उद्:
—
TypeIndeclinable (preverb) / upasarga
Rootउद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
भारतO Bharata (descendant of Bharata / bearer)
भारत:
Sambodhana
TypeNoun/epithet (vocative)
Rootभरत (from √भृ)
द्युमत्splendid; radiant
द्युमत्:
Karaṇa (manner) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootद्युमत् (from द्युमन्)
अजस्रेणuninterruptedly; incessantly
अजस्रेण:
Karaṇa (means/manner)
TypeAdjective
Rootअजस्र
दविद्ध्युतत्has flashed forth; has shone
दविद्ध्युतत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√द्युत्
शोचाshine!; blaze!
शोचा:
Kriyā
TypeVerb
Root√शुच्
विforth; widely
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb) / upasarga
Rootवि
भाहिshine!; beam!
भाहि:
Kriyā
TypeVerb
Root√भा
अजरO unaging one
अजर:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative)
Rootअजर