HomeRig VedaMandala 10Sukta 99Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.99

Devata: Indraic power associated with Soma and the śyena motif

सो अभ्रियो न यवस उदन्यन्क्षयाय गातुं विदन्नो अस्मे । उप यत्सीददिन्दुं शरीरैः श्येनोऽयोपाष्टिर्हन्ति दस्यून् ॥

सो अ॒भ्रियो॒ न यव॑स उद॒न्यन्क्षया॑य गा॒तुं वि॒दन्नो॑ अ॒स्मे । उप॒ यत्सीद॒दिन्दुं॒ शरी॑रैः श्ये॒नोऽयो॑पाष्टिर्हन्ति॒ दस्यू॑न् ॥

só abhriyó ná yávasa udanyán kṣáyāya gātúṃ vidán no asmè | úpa yát sī́dad índuṃ śárīraiḥ śyénó 'yopā́ṣṭir hanti dásyūn ||

Tel un nuage de pluie avide de pâturage, il nous découvre la voie vers une demeure. Quand il s’approche du Soma et s’y pose avec ses puissances incarnées, alors, tel un faucon aux serres de fer, il abat les Dasyus.

सः । अ॒भ्रियः॑ । न । यव॑से । उ॒द॒न्यन् । क्षया॑य । गा॒तुम् । वि॒दत् । नः॒ । अ॒स्मे इति॑ । उप॑ । यत् । सीद॑त् । इन्दु॑म् । शरी॑रैः । श्ये॒नः । अयः॑ऽअपाष्टिः । ह॒न्ति॒ । दस्यू॑न् ॥सः । अभ्रियः । न । यवसे । उदन्यन् । क्षयाय । गातुम् । विदत् । नः । अस्मे इति । उप । यत् । सीदत् । इन्दुम् । शरीरैः । श्येनः । अयःअपाष्टिः । हन्ति । दस्यून् ॥saḥ | abhriyaḥ | na | yavase | udanyan | kṣayāya | gātum | vidat | naḥ | asme iti | upa | yat | sīdat | indum | śarīraiḥ | śyenaḥ | ayaḥ-apāṣṭiḥ | hanti | dasyūn

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभ्रियःcloud(-like), cloud
अभ्रियः:
कर्तृ (सः के विशेषणरूपेण) / उपमान-पद
TypeNoun/Adjective
Rootअभ्रि (प्रातिपदिक; ‘अभ्र’/‘अभ्रि’ से)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
यवसःof grass, of fodder
यवसः:
सम्बन्ध (उपमान-सम्बन्ध) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयवस् (प्रातिपदिक)
उदन्यन्seeking water / bringing water
उदन्यन्:
कर्तृ (सः के विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootउदन्य (धातु/प्रातिपदिक-आधारित; ‘उदन्/उदक’ से ‘जलम् इच्छति/जलयुक्तः’)
क्षयायfor dwelling, for settlement
क्षयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
गातुम्path, way
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक)
विदत्found, discovered
विदत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मेamong us, in us
अस्मे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (यदा-तदा प्रकारे) / कर्म (सीदद् इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सीदत्sits down, settles
सीदत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√सद् (षदँ विशरणगत्यवसादने; ‘सीदति’ उपवेशन/अवसादन)
इन्दुम्Soma-drop, Soma
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
शरीरैःwith bodies, with forms
शरीरैः:
करण
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
श्येनःeagle, hawk
श्येनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
अयोपाष्टिःiron-weaponed / iron-clawed (one)
अयोपाष्टिः:
कर्तृ (श्येनः के विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun (compound)
Rootअयस् + पाष्टि (समास; ‘अयस्’=लोह/अयस, ‘पाष्टि’=प्रहारक/आघातक/रक्षा-उपकरण)
हन्तिstrikes, slays
हन्ति:
कर्तृ
TypeVerb
Root√हन् (हनँ हिंसागत्योः)
दस्यून्Dasyus, hostile foes
दस्यून्:
कर्म
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)