HomeRig VedaMandala 10Sukta 51Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.51

Devata: Agni (narrative context) and Varuṇa (addressed)

अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः ॥

अ॒ग्नेः पूर्वे॒ भ्रात॑रो॒ अर्थ॑मे॒तं र॒थीवाध्वा॑न॒मन्वाव॑रीवुः । तस्मा॑द्भि॒या व॑रुण दू॒रमा॑यं गौ॒रो न क्षे॒प्नोर॑विजे॒ ज्याया॑: ॥

agnéḥ pū́rve bhrā́taro ártham etáṃ rathī́vā́dhvā́nam ánv ā́varīvur | tásmād bhiyā́ varuṇa dū́ram ā́yaṃ gaúro ná kṣépnoḥ ā́vije jyā́yāḥ ||

Les frères aînés d’Agni ont poursuivi ce sens, comme un cocher suit la route. C’est pourquoi, ô Varuṇa, par crainte je suis allé au loin — tel un taureau sauvage, effrayé par le jet de la lanière, fuyant vers la puissance plus forte.

अ॒ग्नेः । पूर्वे॑ । भ्रात॑रः । अर्थ॑म् । ए॒तम् । र॒थीऽइ॑व । अध्वा॑नम् । अनु॑ । आ । अ॒व॒री॒वु॒रिति॑ । तस्मा॑त् । भि॒या । व॒रु॒ण॒ । दू॒रम् । आ॒य॒म् । गौ॒रः । न । क्षे॒प्नोः । आ॒वि॒जे॒ । ज्यायाः॑ ॥अग्नेः । पूर्वे । भ्रातरः । अर्थम् । एतम् । रथीइव । अध्वानम् । अनु । आ । अवरीवुरिति । तस्मात् । भिया । वरुण । दूरम् । आयम् । गौरः । न । क्षेप्नोः । आविजे । ज्यायाः ॥agneḥ | pūrve | bhrātaraḥ | artham | etam | rathī-iva | adhvānam | anu | ā | avarīvuriti | tasmāt | bhiyā | varuṇa | dūram | āyam | gauraḥ | na | kṣepnoḥ | āvije | jyāyāḥ

अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि-
पूर्वेthe former/earlier (ones)
पूर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootपूर्व-
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभ्रातृ-
अर्थम्the aim/purpose
अर्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्थ-
एतम्this
एतम्:
विशेषण (of अर्थम्)
TypePronoun
Rootएतद्-
रथीवlike a charioteer
रथीव:
उपमान (simile, qualifying the manner)
TypeAdjective + Indeclinable
Rootरथिन्- + इव
अध्वानम्the path/road
अध्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वन्-
अनुalong, following
अनु:
क्रियाविशेषण (with verb)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु
towards, up to
:
क्रियाविशेषण (with verb)
TypeIndeclinable (preverb)
Root
अरीवुःthey went/advanced
अरीवुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋ (री/अर्) ‘to go, move’ (Vedic perfect)
तस्मात्from that (therefore)
तस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootतद्-
भियाthrough fear, out of fear
भिया:
करण
TypeNoun
Rootभि- (भिया < भीति-/भी- ‘fear’)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootवरुण-
दूरम्far
दूरम्:
क्रियाविशेषण (extent)
TypeAdverbial noun
Rootदूर-
आयम्I went
आयम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (ए/आय) ‘to go’
गौरःthe tawny one / bull
गौरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootगौर-
like, as
:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Root
क्षेप्नोःof the leaper/impeller
क्षेप्नोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootक्षेप्नु- (Vedic; ‘leaper/thrower’, epithet)
अविजेin/at Avija (as a name/epithet)
अविजे:
अधिकारण
TypeNoun (epithet/proper)
Rootअवि- (Vedic; ‘sheep/ram’ or ‘protector’ as epithet) + -ज (born) / or proper epithet अविज-
ज्यायाःgreater, stronger
ज्यायाः:
कर्तृ/विशेषण (of implied subject)
TypeAdjective (comparative)
Rootज्यायस्- (comparative of ज्या/ज्येष्ठ ‘greater’)