HomeRig VedaMandala 1Sukta 173Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)
Devata: Indra (with secondary ethical resonance of Mitra as analogy)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

विष्पर्धसो नरां न शंसैरस्माकासदिन्द्रो वज्रहस्तः । मित्रायुवो न पूर्पतिं सुशिष्टौ मध्यायुव उप शिक्षन्ति यज्ञैः ॥

विष्प॑र्धसो न॒रां न शंसै॑र॒स्माका॑स॒दिन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः । मि॒त्रा॒युवो॒ न पूर्प॑तिं॒ सुशि॑ष्टौ मध्या॒युव॒ उप॑ शिक्षन्ति य॒ज्ञैः ॥

víspardhaso narā́m na śáṃsair asmā́kāsad índro vájrahastaḥ | mitrāyúvo na pū́rpatíṃ suśíṣṭau madhyāyúva úpa śíkṣanti yajñáiḥ ||

Par nos louanges — telles celles d’hommes qui rivalisent — qu’Indra, au vajra en main, devienne nôtre. Comme les compagnons de Mitra instruisent le seigneur de la cité dans une bonne discipline, ainsi les puissances d’âge moyen, en croissance, enseignent et s’approchent par les sacrifices.

विऽस्प॑र्धसः । न॒राम् । न । शंसैः॑ । अ॒स्माक॑ । अ॒स॒त् । इन्द्रः॑ । वज्र॑ऽहस्तः । मि॒त्र॒ऽयुवः॑ । न । पूःऽप॑तिम् । सुऽशि॑श्टौ । म॒ध्य॒ऽयुवः॑ । उप॑ । शि॒क्ष॒न्ति॒ । य॒ज्ञैः ॥विस्पर्धसः । नराम् । न । शंसैः । अस्माक । असत् । इन्द्रः । वज्रहस्तः । मित्रयुवः । न । पूःपतिम् । सुशिश्टौ । मध्ययुवः । उप । शिक्षन्ति । यज्ञैः ॥vi-spardhasaḥ | narām | na | śaṃsaiḥ | asmāka | asat | indraḥ | vajra-hastaḥ | mitra-yuvaḥ | na | pūḥ-patim | su-śiśṭau | madhya-yuvaḥ | upa | śikṣanti | yajñaiḥ

विष्पर्धसःrivals, competitors
विष्पर्धसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवि-√स्पर्ध् (स्पर्धते) / स्पर्धस् (प्रातिपदिक)
नराम्of men
नराम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक नर्/नृ)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
शंसैःwith praises, eulogies
शंसैः:
करण
TypeNoun
Rootशंस (प्रातिपदिक)
अस्माकासद्sat down near / came to us
अस्माकासद्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्मद् (सर्वनाम) + √सद् (सीदति) [आसद्]
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तःhaving the thunderbolt in hand
वज्रहस्तः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र + हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)
मित्रायुवःthe Mitrāyus (a clan/men named Mitrāyu)
मित्रायुवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र + आयु (समास: तत्पुरुष; ‘मित्रायुः’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
पूर्पतिम्the lord of the stronghold/city
पूर्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूर्/पूर् (नगर/दुर्ग) + पति (समास: तत्पुरुष; ‘पूर्-पतिः’)
सुशिष्टौin good discipline / in good instruction
सुशिष्टौ:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootसु- + √शास् (शिष्ट) → शिष्ट (कृदन्त) / सुशिष्ट (प्रातिपदिक)
मध्यायुवःthe Madhyāyus (a clan/men named Madhyāyu)
मध्यायुवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमध्य + आयु (समास: तत्पुरुष; ‘मध्यायुः’)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
शिक्षन्तिthey learn / they train themselves
शिक्षन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षते/शिक्षति)
यज्ञैःby sacrifices, with rites
यज्ञैः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)