HomeRig VedaMandala 1Sukta 127Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.127

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.127)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (predominant for RV 1.127; this verse conforms to triṣṭubh movement)

दृळ्हा चिदस्मा अनु दुर्यथा विदे तेजिष्ठाभिररणिभिर्दाष्ट्यवसेऽग्नये दाष्ट्यवसे । प्र यः पुरूणि गाहते तक्षद्वनेव शोचिषा । स्थिरा चिदन्ना नि रिणात्योजसा नि स्थिराणि चिदोजसा ॥

दृ॒ळ्हा चि॑दस्मा॒ अनु॑ दु॒र्यथा॑ वि॒दे तेजि॑ष्ठाभिर॒रणि॑भिर्दा॒ष्ट्यव॑से॒ऽग्नये॑ दा॒ष्ट्यव॑से । प्र यः पु॒रूणि॒ गाह॑ते॒ तक्ष॒द्वने॑व शो॒चिषा॑ । स्थि॒रा चि॒दन्ना॒ नि रि॑णा॒त्योज॑सा॒ नि स्थि॒राणि॑ चि॒दोज॑सा ॥

dṛḷhā cid asmai ánu duryáthā vide téjiṣṭhābhir araṇíbhir dā́ṣṭy ávase ’gnáye dā́ṣṭy ávase | prá yáḥ purū́ṇi gā́hate tákṣad vánā iva śóciṣā | sthirā́ cid ánnā ní riṇāty ójasā ní sthirā́ṇi cid ójasā ||

Même les obstacles solidement dressés cèdent devant lui, et les voies difficiles deviennent connaissables : avec les araṇi les plus ardentes il allume Agni pour notre secours, il allume Agni pour notre secours. Lui qui traverse de nombreuses enveloppes, il taille de sa flamme comme on taille le bois. Par sa force il brise même l’immobile — par sa force il brise même ce qui demeure ferme.

दृ॒ळ्हा । चि॒त् । अ॒स्मै॒ । अनु॑ । दुः॒ । यथा॑ । वि॒दे । तेजि॑ष्ठाभिः । अ॒रणि॑ऽभिः । दा॒ष्टि॒ । अव॑से । अ॒ग्नये॑ । दा॒श्टि॒ । अव॑से । प्र । यः । पु॒रूणि॑ । गाह॑ते । तक्ष॑त् । वना॑ऽइव । शो॒चिषा॑ । स्थि॒रा । चि॒त् । अन्ना॑ । नि । रि॒णा॒ति॒ । ओज॑सा । नि । स्थि॒राणि॑ । चि॒त् । ओज॑सा ॥दृळ्हा । चित् । अस्मै । अनु । दुः । यथा । विदे । तेजिष्ठाभिः । अरणिभिः । दाष्टि । अवसे । अग्नये । दाश्टि । अवसे । प्र । यः । पुरूणि । गाहते । तक्षत् । वनाइव । शोचिषा । स्थिरा । चित् । अन्ना । नि । रिणाति । ओजसा । नि । स्थिराणि । चित् । ओजसा ॥dṛḷhā | cit | asmai | anu | duḥ | yathā | vide | tejiṣṭhābhiḥ | araṇi-bhiḥ | dāṣṭi | avase | agnaye | dāśṭi | avase | pra | yaḥ | purūṇi | gāhate | takṣat | vanāiva | śociṣā | sthirā | cit | annā | ni | riṇāti | ojasā | ni | sthirāṇi | cit | ojsā

दृळ्हाःfirm, strong
दृळ्हाः:
Kartā (यः … गाहते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; दृढ) < √दृंह्/दृह् (दृंहते ‘to make firm/strong’)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात) < PIE *kʷid ‘indeed’
अस्मैto him (to this one)
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अनुalong, after
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
दुर्यथाwith difficulty
दुर्यथा:
TypeIndeclinable
Rootदुर्- + यथा (अव्यय-समास)
विदेhe finds/comes to know
विदे:
TypeVerb
Root√विद् (वेद ‘to know/find’)
तेजिष्ठाभिःwith the most blazing (ones)
तेजिष्ठाभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootतेजिष्ठ (तेजस्-तमा; ‘most sharp/bright’) < तेजस्
अरणिभिःwith the fire-sticks (arani)
अरणिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअरणि (प्रातिपदिक)
दाष्टिhe gives/bestows
दाष्टि:
TypeVerb
Root√दाश्/दास् (दाशति ‘to give, bestow’)
अवसेfor help
अवसे:
Sampradāna (प्रयोजन-दत्तिः)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक ‘help, aid’)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दाष्टिhe gives
दाष्टि:
TypeVerb
Root√दाश्/दास्
अवसेfor aid
अवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअवस्
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पुरूणिmany (things)
पुरूणि:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक; ‘many’)
गाहतेenters, reaches
गाहते:
TypeVerb
Root√गाह् (गाहते ‘to plunge into, enter, reach’)
तक्षत्he fashioned/hewed
तक्षत्:
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षति ‘to fashion, hew’)
वनाwoods, forests
वना:
Karma
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
शोचिषाwith flame
शोचिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक ‘flame, blaze’)
स्थिराःfirm, steadfast
स्थिराः:
Kartā (रिणाति इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अन्नाfoods, provisions
अन्ना:
Kartā (रिणाति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
निdown, away
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
रिणातिhe drives away/loosens
रिणाति:
TypeVerb
Root√री/√रि (रिणाति ‘to set in motion, impel; to loosen/remove’)
ओजसाby strength
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक ‘might, strength’)
निdown, away
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
स्थिराणिfirm (things)
स्थिराणि:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
ओजसाby might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस्