Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 79

Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana

Classification of Krishna and Related Mantras

Devanagari script

मुनिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदः कृष्णोऽस्य देवता । वर्णद्वंद्वैश्च सर्वेण पंचांगान्यस्य कल्पयेत् ॥ ७९ ॥

Transliteration

munirbrahmāsya gāyatrī chaṃdaḥ kṛṣṇo'sya devatā | varṇadvaṃdvaiśca sarveṇa paṃcāṃgānyasya kalpayet || 79 ||

Translation

Pour ce mantra, le ṛṣi (voyant) est Brahmā, le mètre est Gāyatrī, et la divinité présidante est Kṛṣṇa. Et, au moyen de toutes les paires de syllabes (varṇa-dvandva), on doit aussi en établir les cinq membres (pañcāṅga).

Word by Word

• मुनिः: sage (ṛṣi)
• मुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• अस्य: of this (mantra)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• गायत्री: Gāyatrī
• गायत्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• छन्दः: meter
• छन्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• कृष्णः: Kṛṣṇa
• कृष्णः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी (Gen./6th), एकवचन; सर्वनाम

• देवता: presiding deity
• देवता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन

• वर्णद्वन्द्वैः: by pairs of syllables/letters
• वर्णद्वन्द्वैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ण + द्वन्द्व (प्रातिपदिक-समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (वर्णानां द्वन्द्वैः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• सर्वेण: with the whole/entire (set)
• सर्वेण: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (Inst./3rd), एकवचन; विशेषण

• पञ्चाङ्गानि: the five limbs/parts
• पञ्चाङ्गानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + अङ्ग (प्रातिपदिक-समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; समासः—द्विगु (पञ्च अङ्गानि)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी (Gen./6th), एकवचन; सर्वनाम

• कल्पयेत्: should arrange/construct
• कल्पयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कॢप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/technical context; dialogue tradition with Sanatkumara lineage implied in this section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Brahma
• Krishna
• Gayatri (Chandas)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches correct mantra-identification: knowing the ṛṣi (seer), chandas (metre), and devatā (presiding deity) aligns recitation with its intended spiritual power; here, devotion is anchored in Kṛṣṇa as the mantra’s devatā.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By naming Kṛṣṇa as the devatā, the verse frames technical mantra practice as Kṛṣṇa-centered worship—bhakti expressed through precise Vedic method rather than mere sentiment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas (prosody/metre) and mantra-lakṣaṇa: identifying ṛṣi–chandas–devatā and constructing the mantra’s pañcāṅga using varṇa (phoneme) analysis—an applied, technical aspect of Vedic recitation and ritual.