Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 48

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

प्राकृताद्यासु गतिषु ह्युदितोऽस्तमियोपिवा । यावंत्येव दिनान्येष दृश्यस्तावत्यदृश्यगः ॥ ४८ ॥

prākṛtādyāsu gatiṣu hyudito'stamiyopivā | yāvaṃtyeva dinānyeṣa dṛśyastāvatyadṛśyagaḥ || 48 ||

Dans les divers parcours d’existence commençant par l’état matériel (prākṛta), celui-ci—qu’on le dise « levant » ou « couchant »—n’est visible que durant autant de jours; et pour la même durée il chemine en condition invisible.

प्राकृत-आद्यasuin/among those beginning with the prākṛta (type)
प्राकृत-आद्यasu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; ‘प्राकृतादि’ = ‘beginning with prākṛta’
गतिषुin the motions/periods (gatis)
गतिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal)
उदितःrisen
उदितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √उद्/उद् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
अस्तमियःsetting (going to sunset)
अस्तमियः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअस्तमिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-निपात (particle: also/even)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
यावन्तिas many as
यावन्ति:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; परिमाणवाचक (quantifier)
एवjust/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
दिनानिdays
दिनानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दृश्यःvisible
दृश्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
तावतिfor that much (duration)
तावति:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; परिमाणवाचक
अदृश्य-गःgoing into invisibility / becoming unseen
अदृश्य-गः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (‘going into invisibility’)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It highlights that “appearance” and “disappearance” are relative to perception: the jīva seems present for a time and absent for a time, yet continues its course—pointing to the need for mokṣa through knowledge beyond sensory visibility.

By stressing the limits of what is seen, it supports bhakti as steady remembrance of the Lord beyond changing appearances—devotion anchors the mind in the unseen Reality rather than in temporary visibility.

The verse uses astronomical-style language of “rising” and “setting,” aligning with Jyotiṣa (Vedic astrology/astronomy) as a metaphor for perceived presence and absence across time.