Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 171

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

द्वाविंशभूपास्तुंगेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ । भूपकृत्तुंगगोर्कोगेस्तेसाजार्कोखभे गुरौ ॥ १७१ ॥

dvāviṃśabhūpāstuṃgesṛkcāperkendūyamastanau | bhūpakṛttuṃgagorkogestesājārkokhabhe gurau || 171 ||

Dans la vingt-deuxième division, on dénombre les « seigneurs » selon les points d’exaltation : en Sagittaire et en Cancer se trouvent le Soleil, la Lune et Yama. Le facteur qui confère la royauté (le « faiseur de rois ») est énoncé pour le signe exalté ; et, dans le signe de la division du Soleil, au signe du ciel (Verseau), on considère Jupiter.

द्वा-विṃश-भूपाःthe twenty-two kings
द्वा-विṃश-भूपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वा + विंश + भूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—द्विगु (numerical compound)
तुंगेin exaltation/high position
तुंगे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतुंग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सृक्-चापेin ‘sṛk’ and ‘cāpa’ (technical terms; likely specific signs/divisions)
सृक्-चापे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसृक् + चाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्वः
र्क-इन्दु-यम-स्तनौin (the divisions named) Sun, Moon, Yama, and ‘stana’
र्क-इन्दु-यम-स्तनौ:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क + इन्दु + यम + स्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन/एकवचन (पाठदोष-सम्भावना); समासः—द्वन्द्वः; (technical list)
भूप-कृत्king-maker / one who makes kings
भूप-कृत्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूप + कृत् (कृदन्त, √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कृदन्त—कृत् (agent noun) ‘maker/doer’; समासः—तत्पुरुषः (‘king-maker’/‘one who makes kings’)
तुंग-ग-उर्क-ओगेःof (the division) ‘tuṅga-ga-urka-oga’ (technical; uncertain)
तुंग-ग-उर्क-ओगेः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतुंग + ग + उर्क + ओग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; (technical sequence; reading uncertain)
स्ते-साज-आर्क-ओख-भेin (the divisions named) ste, sāja, ārka, okha, and bha (technical; uncertain)
स्ते-साज-आर्क-ओख-भे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्ते + साज + आर्क + ओख + भ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—द्वन्द्वः; (technical list; reading uncertain)
गुरौin Jupiter
गुरौ:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक; Jupiter)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

Sanatkumara (in dialogue with Narada; technical instruction in Vedic astrology/vedāṅga-jyotiṣa style)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Surya (Arka)
C
Chandra (Indu)
Y
Yama
B
Brihaspati (Guru)
D
Dhanu (Sagittarius)
K
Karka (Cancer)
K
Kumbha (Aquarius)

FAQs

This verse reflects the Purana’s inclusion of vedāṅga knowledge—especially jyotiṣa—showing that disciplined understanding of cosmic order (graha–rāśi rules and exaltations) supports dharma and self-regulation, which are prerequisites for mokṣa-oriented life.

While not a direct bhakti instruction, it supports bhakti indirectly: by teaching orderly dharmic living and correct timing/understanding of actions (a jyotiṣa concern), the devotee can align vrata, worship, and conduct more steadily toward Viṣṇu-bhakti.

Vedāṅga Jyotiṣa: the verse uses technical astrological language—divisions (varga-like counting), exaltation (tuṅga), and rāśi references (Dhanu, Karka, Kumbha) connected with grahas (Sūrya, Candra, Guru), indicating applied astrological reckoning.