Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

छाया श्रृङ्गोन्नतियुती पातसाधानमीरितम् । जातके राशिभेदाश्च ग्रहयोनिश्च योनिजम् ॥ ४ ॥

chāyā śrṛṅgonnatiyutī pātasādhānamīritam | jātake rāśibhedāśca grahayoniśca yonijam || 4 ||

Ont été décrites les méthodes recourant à l’ombre (gnomon), à l’instrument en forme de corne et aux mesures d’élévation pour déterminer le «pāta» (chute/déclinaison astronomique). Dans le jātaka (thème de naissance) sont aussi exposées les distinctions des rāśi (signes du zodiaque), les sources planétaires (graha-yoni) et ce qui naît de ces sources (yoni-ja).

छायाshadow
छाया:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शृङ्ग-उन्नति-युतीhaving horn (gnomon) and elevation
शृङ्ग-उन्नति-युती:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक) + उन्नति (प्रातिपदिक) + युतिन्/युती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘छाया’)
पात-साधानम्means of computing declination/fall (pāta)
पात-साधानम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपात (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; सूची/विषय-निर्देश (item in enumeration)
ईरितम्is stated/declared
ईरितम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootईर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कथितम्/उक्तम्’
जातकेin (the section on) horoscopy/nativity
जातके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootजातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
राशि-भेदाःdivisions/types of zodiac signs
राशि-भेदाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ग्रह-योनिःorigin/source of planets
ग्रह-योनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
योनि-जम्that which is born from the source (i.e., derivations)
योनि-जम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; ‘योनेः जातम्’

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It frames Jyotiṣa as a disciplined, measurable Vedāṅga—linking precise astronomical calculation (shadow/elevation) with responsible interpretation in a jātaka, supporting dharma-guided living within Mokṣa-oriented teaching.

Indirectly: by emphasizing accurate knowledge and right discernment in life-decisions, it supports a sattvic, dharma-aligned life that can be dedicated to Vishnu-bhakti without superstition or error.

Jyotiṣa Vedāṅga—use of chāyā (shadow/gnomon) and elevation measurements to compute astronomical parameters (pāta), and applying rāśi distinctions and graha-yoni classifications in birth-chart interpretation.