Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

त्विष्तुष्दुष्पुष्यपिष्विष्शिष्शुष्श्लिष्यतयो घसिः । वसतिर्दहदिहिदुहो नह्मिह्रुह्लिह्वहिस्तथा ॥ ८२ ॥

tviṣtuṣduṣpuṣyapiṣviṣśiṣśuṣśliṣyatayo ghasiḥ | vasatirdahadihiduho nahmihruhlihvahistathā || 82 ||

« Les racines verbales sont : tviṣ, tuṣ, duṣ, puṣya, piṣ, viṣ, śiṣ, śuṣ, śliṣ et yata ; ainsi que ghas. De même, il y a les racines : vas, dah, dih, duh, nah, mi, hru, hli et hvah. »

त्विष्shines
त्विष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्विष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप (तिङन्त)
तुष्is pleased/satisfies
तुष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप
दुष्spoils/does wrong
दुष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप
पुष्यnourish/thrive
पुष्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष् (धातु)
Formलोट्/लट्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (पुष्य) / अथवा धातु-निर्देशरूप; पाठ-श्लोकत्वात् धातु-सूची
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ष्विष्glitters/sparks
ष्विष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootष्विष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप
शिष्instructs/teaches
शिष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशिष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप
शुष्dries up
शुष्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशुष् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप
श्लिष्यembrace/adhere
श्लिष्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्लिष् (धातु)
Formलोट्/लट्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (श्लिष्य) / अथवा धातु-निर्देशरूप
तयः(these) groups/sets
तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-सम्भाव्य; प्रथमा बहुवचन (Nom. Pl.); पाठ-श्लोकत्वात् धातु-समूह-नामरूपेण
घसिःyou eat/devour
घसिः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootघस् (धातु)
Formलिट्/लुङ्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (घसि/घसिः इति पाठभेद); धातु-रूप/धातु-निर्देश
वसतिःdwelling/residence
वसतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवस् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.); धातु-जन्य-नाम (वसति)
दहburn
दह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट्/लट्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (दह) / धातु-निर्देश
दिहिsmear/anoint
दिहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिह् (धातु)
Formलोट्/लट्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (दिहि) / धातु-निर्देश
दुहोmilks
दुहो:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन (दुहति) इत्यस्य छन्दो/पाठ-रूप (दुहो) / धातु-निर्देश
नह्binds/ties
नह्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनह् (धातु)
Formलोट्/लट्-सम्भाव्य; परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन (नह) / धातु-निर्देश
मिह्sprinkles/urinates (context-dependent)
मिह्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमिह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप/धातु-निर्देश
ह्रुह्(root) injures/strikes (rare)
ह्रुह्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootह्रुह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-निर्देश
लिह्licks
लिह्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलिह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु-रूप/धातु-निर्देश
वहिःcarrier/bearer (from vah)
वहिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवह् (धातु)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. Sg.) / धातु-निर्देशरूप; पाठ-रूप (वहिः)
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Sanatkumara (instruction to Narada in a technical Vedanga context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It emphasizes that correct knowledge—including precise language and verbal roots used in mantra and scripture—is part of Dharma that supports clarity of understanding on the path to Moksha.

Indirectly: Bhakti practices rely on accurate recitation and comprehension of sacred texts; this technical listing supports disciplined study (svādhyāya) that strengthens devotional practice.

Vyākaraṇa (grammar) and Śikṣā (phonetics) are implied through the cataloging of dhātus (verbal roots), aiding correct derivation of words and precise mantra/text interpretation.