Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
आत्मनेपदिनो धातू दृङ्धृङ्द्वौ चाप्युदाहृतौ । प्रच्छादिषोडशाख्याताः परस्मैपदिनो मुने ॥ ६१ ॥
ātmanepadino dhātū dṛṅdhṛṅdvau cāpyudāhṛtau | pracchādiṣoḍaśākhyātāḥ parasmaipadino mune || 61 ||
Ont été énoncées les racines qui prennent l’Ātmanepada ; et les deux racines dṛṅ et dhṛṅ sont aussi déclarées. Ô sage, les seize racines commençant par pracch sont enseignées comme Parasmaipada (à terminaisons actives).
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It highlights Vedāṅga-Vyākaraṇa as a supporting limb of Vedic study: precise grammar safeguards correct mantra usage and scriptural understanding, which in turn supports dharma and the pursuit of mokṣa.
Indirectly: bhakti practices rely on accurate recitation and comprehension of hymns and names; this verse situates grammatical discipline as a tool that protects the integrity of devotional speech and scripture.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): it classifies dhātus by verbal voice/ending—Ātmanepada versus Parasmaipada—useful for correct conjugation in study, ritual, and textual transmission.