Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
द्वाविँशतिरिहोद्दिष्टा धातवो ह्वादिके गणे । परस्मैपदिनः प्रोक्ता दिवाद्याः पंचविंशतिः ॥ ४८ ॥
dvāviṃśatirihoddiṣṭā dhātavo hvādike gaṇe | parasmaipadinaḥ proktā divādyāḥ paṃcaviṃśatiḥ || 48 ||
Ici sont énumérées vingt-deux racines verbales (dhātu) dans le groupe Hvādika ; et vingt-cinq, à partir de Divādi, sont dites parasmaipada, c’est-à-dire avec des désinences actives.
Narada
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It highlights Vyākaraṇa (grammar) as a Vedaṅga: precise knowledge of language supports correct understanding and transmission of Dharma-oriented teachings.
Indirectly: by emphasizing disciplined Vedic study (like dhātu-classes and usage), it supports accurate recitation and comprehension of sacred texts that nourish Viṣṇu-bhakti and right practice.
Vyākaraṇa: classification of verbal roots (dhātus) into gaṇas and their pada-usage (Parasmaipada), a practical framework for correct Sanskrit forms in study and ritual recitation.