Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Fourth Quarter›Adhyaya 104›Shloka 82
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

The Description of the Skanda Purāṇa’s Anukramaṇī

Index/Summary

Devanagari script

ब्रह्मचारिसमाख्यानं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यविनिर्देशो ह्यविमुक्तेशवर्णनम् ॥ ८२ ॥

Transliteration

brahmacārisamākhyānaṃ tataḥ strīlakṣaṇāni ca | kṛtyākṛtyavinirdeśo hyavimukteśavarṇanam || 82 ||

Translation

Viennent ensuite le récit du brahmacārin (l’étudiant voué à la continence), les caractéristiques des femmes, l’instruction nette sur ce qu’il faut faire ou éviter, et la description d’Avimukteśa, le Seigneur d’Avimukta.

Word by Word
ब्रह्मचारिbrahmacārin (celibate student)
ब्रह्मचारि:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound)
समाख्यानम्account/narration
समाख्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मचारिसमाख्यानम्account of the brahmacārin
ब्रह्मचारिसमाख्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् + समाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘ब्रह्मचारिणः समाख्यानम्’
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त
स्त्रीwoman
स्त्री:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound)
लक्षणानिcharacteristics
लक्षणानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), बहुवचन (Plural)
स्त्रीलक्षणानिcharacteristics of women
स्त्रीलक्षणानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘स्त्रियाः लक्षणानि’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कृत्यwhat should be done (duty)
कृत्य:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as member in compound)
अकृत्यwhat should not be done (prohibited act)
अकृत्य:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअकृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as member in compound)
विनिर्देशःdetailed instruction
विनिर्देशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविनिर्देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृत्याकृत्यविनिर्देशःinstruction on do’s and don’ts
कृत्याकृत्यविनिर्देशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्य + अकृत्य + विनिर्देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (कृत्य-अकृत्य) + षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कृत्य-अकृत्ययोः विनिर्देशः’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु (indeed/for)
अविमुक्तेशAvimukteśa (Śiva)
अविमुक्तेश:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअविमुक्त + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound); कर्मधारय/तत्पुरुष-रूढ: ‘अविमुक्तस्य ईशः’ (name of Śiva)
वर्णनम्description
वर्णनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अविमुक्तेशवर्णनम्description of Avimukteśa
अविमुक्तेशवर्णनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअविमुक्तेश + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘अविमुक्तेशस्य वर्णनम्’
Speaker

Suta (narrating the chapter’s contents in an anukramaṇikā/synopsis style)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities
A
Avimukteshvara (Shiva)

FAQs

This verse functions as a topical index: it signals that the text will teach disciplined living (brahmacarya), ethical discernment (kṛtya vs. akṛtya), and sacred geography through devotion to Avimukteśa—linking personal conduct with pilgrimage-centered spirituality.

Bhakti is implied through the inclusion of Avimukteśa-varṇana: praising and contemplating the Lord of Avimukta (Kāśī) is presented alongside dharma-instructions, showing devotion as integrated with right living rather than separated from it.

While no single Vedāṅga is named, the verse points to practical dharma-śāstra style guidance—clear behavioral rules (kṛtyākṛtya-vinirdeśa) that support Vedic life-stages such as brahmacarya.

←Previous Verse
Next Verse→