Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अभिमन्युना दुःशासनस्य ताडनम्

Abhimanyu’s Rebuke and Wounding of Duḥśāsana; Karṇa’s Counter-volley

अभिमन्यु: कृतोत्साह: कृतोत्साहानरिंदमान्‌ | रथस्थो रथिन: सर्वास्तावकानभ्यवर्षयत्‌,अभिमन्यु युद्धके लिये उत्साहसे भरा था। वह रथपर बैठकर आपके उत्साहभरे शत्रुदमन समस्त रथारोहियोंपर बाणोंकी वर्षा करने लगा

sañjaya uvāca |

abhimanyuḥ kṛtotsāhaḥ kṛtotsāhān ariṃdamān |

rathastho rathinaḥ sarvāstāvakān abhyavarṣayat ||

Sañjaya dit : Abhimanyu, empli d’ardeur, depuis son char de guerre, fit pleuvoir des flèches sur tous tes guerriers de char—combattants au cœur haut, dompteurs d’ennemis—les pressant sans relâche dans le fracas des armes.

अभिमन्युःAbhimanyu
अभिमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतोत्साहःhaving roused/formed his zeal; full of enthusiasm
कृतोत्साहः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतोत्साह
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतोत्साहान्the enthusiastic (ones)
कृतोत्साहान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृतोत्साह
FormMasculine, Accusative, Plural
अरिंदमान्enemy-subduing (men)
अरिंदमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअरिंदम
FormMasculine, Accusative, Plural
रथस्थःstanding in/being on the chariot
रथस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootरथस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karma
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
तावकान्your (men); belonging to you
तावकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतावक
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यवर्षयत्rained upon; showered (with arrows)
अभ्यवर्षयत्:
TypeVerb
Rootअभि + √वृष्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Abhimanyu
K
Kaurava chariot-warriors (tāvakāḥ rathinaḥ)
C
Chariot (ratha)
A
Arrows (implied by abhyavarṣayat)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: disciplined zeal (utsāha) and steadfastness in battle. Even in a morally fraught war, a warrior is portrayed as obligated to act with courage and effectiveness rather than hesitation.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Abhimanyu, mounted on his chariot and brimming with resolve, launches a fierce arrow-shower against the Kaurava chariot-fighters, driving the combat forward with aggressive momentum.