Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

द्रोणवध-प्रश्नः

Droṇa’s Fall: Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry

नीलोत्पलसवर्णस्तु तपनीयविभूषिता: । शैब्यं चित्ररथं संख्ये चित्रमाल्या3वहन्‌ हया:,नील-कमलके समान रंगवाले, सुवर्णमय आभूषणोंसे विभूषित विचित्र मालाओंवाले अश्व विचित्र रथसे युक्त राजा शैब्यको युद्धस्थलमें ले गये

nīlotpalasavarṇās tu tapanīyavibhūṣitāḥ | śaibyaṃ citrarathaṃ saṅkhye citramālyāvahan hayāḥ ||

Sañjaya dit : Au plus fort de la bataille, des chevaux de la couleur du lotus bleu, parés d’ornements d’or et chargés de guirlandes bigarrées, portèrent le roi Śaibya—sur son char splendide—au cœur de la mêlée.

नीलोत्पलसवर्णाःhaving the color of blue lotuses
नीलोत्पलसवर्णाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनीलोत्पल-सवर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तपनीयविभूषिताःadorned with gold ornaments
तपनीयविभूषिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootतपनीय-विभूषित
FormMasculine, Nominative, Plural
शैब्यम्Śaibya (the king)
शैब्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशैब्य
FormMasculine, Accusative, Singular
चित्ररथम्the splendid chariot
चित्ररथम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्ररथ
FormMasculine, Accusative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
चित्रमाल्याःhaving variegated garlands
चित्रमाल्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र-माल्य
FormMasculine, Nominative, Plural
अवहन्carried/drove (they carried)
अवहन्:
TypeVerb
Rootवह्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
हयाःhorses
हयाः:
Karta
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śaibya (king)
C
chariot (ratha)
H
horses (hayāḥ)
B
blue lotus (nīlotpala)
G
gold ornaments (tapanīya-vibhūṣaṇa)
G
garlands (mālyāni)

Educational Q&A

The verse highlights the juxtaposition of royal magnificence with the solemn reality of warfare: external beauty and honorific display accompany a kṣatriya’s entry into battle, reminding the listener that glory and grave responsibility arise together in the arena of dharma and conflict.

Sañjaya describes King Śaibya being carried into the battlefield on a splendid chariot drawn by blue-lotus-colored horses, richly adorned with gold ornaments and decorated with colorful garlands.