Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

द्रोणविक्रमदर्शनम् / The Display of Droṇa’s Onslaught and the Debate on Pāṇḍava Regrouping

सात्यकिं चेकितानं च धृष्टद्युम्मशिखण्डिनौ । वार्थक्षेमिं चैत्रसेनिं सेनाबिन्दुं सुवर्चसम्‌,कौरवोंसे घिरे हुए द्रोणाचार्यने युद्धमें सात्यकि, चेकितान, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, वृद्धक्षेमके पुत्र, चित्रसेनकुमार, सेनाबिन्दु तथा सुवर्चा--इन सबको तथा अन्य बहुत-से विभिन्न देशोंके राजाओंको परास्त कर दिया

sātyakiṃ cekitānaṃ ca dhṛṣṭadyumnam śikhaṇḍinau | vārthakṣemiṃ caitraseniṃ senābinduṃ suvarcasam ||

Sañjaya dit : Au plus fort de la bataille, Droṇācārya—bien qu’entouré par les Kaurava—triompha de Sātyaki, Cekitāna, Dhṛṣṭadyumna et Śikhaṇḍin, ainsi que de Vārthakṣemi, du fils de Citraseṇa, de Senābindu, de Suvarcas et de bien d’autres rois venus de contrées diverses. Le passage souligne l’élan funeste de la guerre : prouesse et stratégie peuvent dompter même des héros illustres, tandis que s’exacerbe la tension éthique de combattre sous des fidélités contestées.

सात्यकिम्Sātyaki (as object)
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकितानम्Ekitāna/Cekitāna (as object)
एकितानम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकितान
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धृष्टद्युम्नDhṛṣṭadyumna (as object)
धृष्टद्युम्न:
Karma
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Accusative, Singular
शिखण्डिनौthe two: (Dhṛṣṭadyumna and) Śikhaṇḍin (dual object)
शिखण्डिनौ:
Karma
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Accusative, Dual
वृद्धक्षेमिम्Vṛddhakṣemi (as object)
वृद्धक्षेमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृद्धक्षेमि
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
ऐत्रसेनिम्Aitraseni (son of Citraseṇa) (as object)
ऐत्रसेनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐत्रसेनि
FormMasculine, Accusative, Singular
सेनाबिन्दुम्Senābindu (as object)
सेनाबिन्दुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेनाबिन्दु
FormMasculine, Accusative, Singular
सुवर्चसम्Suvarcas (as object)
सुवर्चसम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवर्चस्
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇācārya (Droṇa)
S
Sātyaki
C
Cekitāna
D
Dhṛṣṭadyumna
Ś
Śikhaṇḍin
V
Vārthakṣemi
C
Citraseṇa (as ancestor in 'caitraseni')
S
Senābindu
S
Suvarcas
K
Kauravas
V
various kings (from diverse countries/realms)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh reality of war: even celebrated heroes can be checked by superior command and circumstance. Ethically, it points to the tension within kṣatriya-dharma—valor and duty operate within a tragic field where victory does not necessarily resolve righteousness, but intensifies the moral weight of continued fighting.

Sañjaya reports that Droṇa, supported and surrounded by the Kaurava formation, overpowers a list of major Pāṇḍava-aligned warriors—Sātyaki, Cekitāna, Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin, and others—along with many kings from different regions, indicating Droṇa’s dominance in that phase of the battle.