Shloka 13
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
नात्यर्थम करोद्वैरं दैत्येष्वपि महातपाः / बभूवतुस्तुल्यबलौ तदा देत्येन्द्रवासवौ
Transliteration
nātyarthama karodvairaṃ daityeṣvapi mahātapāḥ / babhūvatustulyabalau tadā detyendravāsavau
Translation
Le grand ascète ne nourrit pas une inimitié excessive, même envers les daitya. Alors le seigneur des daitya et Vāsava devinrent d’égale puissance.
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अति-अर्थम्excessively
अति-अर्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (excessively)
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैरम्enmity
वैरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
दैत्येषुamong the Daityas
दैत्येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (also/even)
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक; महा+तपस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘महान् तपः यस्य’)
बभूवतुःthe two became
बभूवतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
तुल्यबलौequal in strength
तुल्यबलौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्यबल (प्रातिपदिक; तुल्य+बल)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः कर्मधारयः; विशेषणम् (देत्येन्द्रवासवौ)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb)
दैत्येन्द्रवासवौthe Daitya-king and Vāsava (Indra)
दैत्येन्द्रवासवौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्येन्द्र (प्रातिपदिक; दैत्य+इन्द्र) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः द्वन्द्वः (दैत्येन्द्रः च वासवः च)