Shloka 20
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
क्षेत्रज्ञस्य प्रधानस्य पुरुषस्य प्रवर्त्स्यतः / आदिदेवः प्रधानस्यानुग्रहाय प्रजक्षते
Transliteration
kṣetrajñasya pradhānasya puruṣasya pravartsyataḥ / ādidevaḥ pradhānasyānugrahāya prajakṣate
Translation
Lorsque le Kṣetrajña, le Pradhāna et le Puruṣa entrent en mouvement, le Dieu primordial se manifeste pour accorder sa grâce au Pradhāna.
Word by Word
क्षेत्रज्ञस्यof the knower of the field (kṣetrajña)
क्षेत्रज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षेत्रज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः क्षेत्र + ज्ञ (तत्पुरुष)
प्रधानस्यof Pradhāna (primordial matter)
प्रधानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पुरुषस्यof Puruṣa (spirit/person)
पुरुषस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
प्रवर्त्स्यतःwill set in motion / will commence
प्रवर्त्स्यतः:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootप्र + वृत् (धातु)
Formलृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; धातु: वृत् (to turn/act), उपसर्ग: प्र
आदिदेवःthe primordial deity
आदिदेवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआदि + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः आदि-देव (कर्मधारय: ‘the primordial god’)
प्रधानस्यof Pradhāna
प्रधानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अनुग्रहायfor the favor / grace
अनुग्रहाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative purpose)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
प्रजक्षतेdeclares / proclaims
प्रजक्षते:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootप्र + चक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; धातु: चक्ष् (to declare/announce/see), उपसर्ग: प्र