Shloka 65
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
न गन्तुं पारयत्येव सुरसिद्धनराः सुराः / ब्रह्मविष्णुमहेशास्तु शुद्धचित्ताः स्वभावतः / तदाज्ञया परं यान्ति महापद्माटवीस्थलम्
Transliteration
na gantuṃ pārayatyeva surasiddhanarāḥ surāḥ / brahmaviṣṇumaheśāstu śuddhacittāḥ svabhāvataḥ / tadājñayā paraṃ yānti mahāpadmāṭavīsthalam
Translation
Ni les devas, ni les siddhas, ni les hommes ne peuvent s’y rendre; mais Brahmā, Viṣṇu et Maheśa, au mental naturellement pur, par son ordre seulement parviennent au domaine de la forêt Mahāpadma.
Word by Word
नnot
न:
सम्बन्ध/निपात (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
कर्म (Karma)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
पारयतिenables (to cross/attain)
पारयति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपॄ (धातु) [पारयति-प्रयोगः causative of √pṛ/√pṝ ‘to carry across/enable’]
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis)
सुर-सिद्ध-नराःgods, siddhas, and men
सुर-सिद्ध-नराः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सिद्ध (प्रातिपदिक) + नर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्वन्द्वः—देवाः+सिद्धाः+नराः
सुराःthe gods
सुराः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; (पुनरुक्ति/विशेष-उल्लेखः)
ब्रह्म-विष्णु-महेशाःBrahmā, Viṣṇu, and Maheśa
ब्रह्म-विष्णु-महेशाः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक) + महेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्वन्द्वः
तुhowever
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
शुद्ध-चित्ताःpure-minded
शुद्ध-चित्ताः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः—‘शुद्धं चित्तं येषाम्’
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
हेतु/क्रियाविशेषण (Reason/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
तत्-आज्ञयाby his command
तत्-आज्ञया:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘तस्य आज्ञया’
परम्further/onward
परम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial accusative)
यान्तिthey go
यान्ति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
महापद्म-अटवी-स्थलम्the ground of the Mahāpadma forest
महापद्म-अटवी-स्थलम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootमहापद्म (प्रातिपदिक) + अटवी (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन