Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa

Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra

चत्वारो निलयाः प्रोक्ता मन्त्रिणीगृहविस्तराः / गीतिचक्ररथेन्द्रस्य याः पर्वाणि समाश्रिताः

catvāro nilayāḥ proktā mantriṇīgṛhavistarāḥ / gīticakrarathendrasya yāḥ parvāṇi samāśritāḥ

Quatre demeures furent énoncées, comme l’ample extension des maisons des mantriṇī. Elles prenaient appui sur les parvan, les sections articulées du seigneur du char, Gīticakrarathendra.

catvāraḥfour
catvāraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatvāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); numeral adjective (संख्यावाचक)
nilayāḥabodes
nilayāḥ:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootnilaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
proktāḥare said/declared
proktāḥ:
Kriyā (मुख्यक्रिया; कर्मणि-प्रयोग)
TypeVerb
Rootprokta (√vac धातु; क्त)
FormPast passive participle (क्त/कर्मणि), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); upasarga—pra-
mantriṇī-gṛha-vistarāḥ(as) the complexes/expanses of the ministeress’s houses
mantriṇī-gṛha-vistarāḥ:
Apposition (समानाधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootmantriṇī + gṛha + vistara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); समासः—मन्त्रिणीगृह (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of the ministeress’ ) + विस्तार (तत्पुरुष: ‘extent/complex’)
gīti-cakra-ratha-indrasyaof (the lord named) Gīticakrarathendra
gīti-cakra-ratha-indrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgīti + cakra + ratha + indra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); बहुपद-समासः—गीतिचक्ररथेन्द्र (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: ‘lord of the chariot with song and wheel’)
yāḥwhich (those)
yāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); relative pronoun (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)
parvāṇistages/sections
parvāṇi:
Karma (कर्म/द्वितीया)
TypeNoun
Rootparvan (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
samāśritāḥhave occupied/are situated in
samāśritāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsamāśrita (सम्-आ-√śri धातु; क्त)
FormPast participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘having resorted to/occupied’