Shloka 33
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः
Transliteration
saṃsevyamānaśca nṛpairnānājanapadeśvaraiḥ / nānāvidhāḥ kathāḥ kurvansa tatra nṛpasattamaḥ
Translation
Entouré et servi par des rois, seigneurs de maints pays, le plus excellent des souverains y tenait des propos et récits variés.
Word by Word
संसेव्यमानःbeing attended upon
संसेव्यमानः:
कर्तृविशेषण (predicate to subject)
TypeVerb
Rootसम्-सेव् (धातु)
Formकृदन्त: शानच् (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (being attended/served)
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नृपैःby kings
नृपैः:
करण/सहकर्ता (agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नाना-जनपद-ईश्वरैःby rulers of various provinces
नाना-जनपद-ईश्वरैः:
करण/सहकर्ता (agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय) + जनपद + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुष (जनपदस्य ईश्वरः) पूर्वपद-विशेषणम्: नाना (various)
नाना-विधाःvarious kinds of
नाना-विधाः:
विशेषण (of कर्तृ/कर्म depending)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (of कथाः); समासः कर्मधारय (नानाः विधाः)
कथाःstories/talks
कथाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
कुर्वन्doing/making (engaging in)
कुर्वन्:
कर्तृविशेषण (of नृपसत्तमः)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त: शतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (location adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
नृपसत्तमःthe best of kings
नृपसत्तमः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः (नृपेषु सत्तमः)